Cloverfield izleme sırası: üç film

Cloverfield, J. J. Abrams'ın yapımcılığını üstlendiği ve 2008-2018 arasında üç filmden oluşan bir bilimkurgu serisi. Klasik bir üçlemeden farklı olarak filmler birbirinin devamı değil: her biri ayrı karakterler, ayrı türler ve ayrı hikâyelerle kendi başına duruyor. Onları bir arada tutan şey, ortak bir evren ("Cloververse") fikri, küçük göndermeler ve sinema tarihinin en gizemli pazarlama kampanyalarından bazıları.

Antoloji yapısı

Seri, bir antoloji olarak tasarlandı. İlk film New York'u yerle bir eden dev bir canavarı, amatör kamera görüntüleriyle (found footage) anlatıyor. İkincisi bir sığınakta geçen psikolojik bir gerilim. Üçüncüsü ise yörüngedeki bir uzay istasyonunda geçen bir bilimkurgu-korku filmi. Dikkat çekici bir ayrıntı: ikinci ve üçüncü film, başlangıçta seriyle hiç ilgisi olmayan bağımsız senaryolardan uyarlandı. 10 Cloverfield Lane, The Cellar adlı bir metinden; The Cloverfield Paradox ise Oren Uziel'in God Particle adlı senaryosundan doğdu. Bu yüzden filmler arasındaki bağlar sıkı bir olay örgüsünden çok ortak bir atmosfer ve birkaç anahtar ipucu üzerinden kuruluyor.

Gizemli pazarlama

Serinin kimliği pazarlamasından ayrı düşünülemez. İlk filmin teaser fragmanı Temmuz 2007'de Transformers'ın önünde gösterildi ve yalnızca vizyon tarihini, 18 Ocak 2008'i verdi; filmin adı bile yoktu. Bunu kurgusal karakterlerin sosyal medya sayfaları, uydurma şirketlerin internet siteleri ve olay örgüsü hakkında olağanüstü bir gizlilik izledi. Kurgusal Japon petrol şirketi Tagruato ve onun içecek markası Slusho!, hayranların ipucu kovaladığı bir alternatif gerçeklik oyununun parçası oldu.

İkinci filmin adı vizyondan yalnızca iki ay önce açıklandı. Üçüncü film ise belki de en cesur hamleydi: 4 Şubat 2018'de Super Bowl LII sırasında yayımlanan bir reklamla duyuruldu ve maçın hemen ardından Netflix'te yayına girdi. Paramount bu yolu hem hızlı bir gelir sağlamak hem de serinin "gizemini" korumak için seçtiğini açıkladı.

Üç film ve aralarındaki bağlar

Cloverfield (2008)

Matt Reeves'in yönettiği, Drew Goddard'ın yazdığı film, Manhattan'daki bir veda partisinin dev bir canavarın saldırısıyla bölünmesini bir el kamerasından izletiyor. Canavarın nereden geldiği filmde açıklanmıyor. Resmî viral kampanya ise ipuçları veriyordu: kampanyaya göre canlı, Tagruato'nun Connecticut açıklarındaki Chuai petrol platformunun inşası sırasında rastlanan, denizde yaşayan kadim bir organizmaydı; kayıt olan hayranlara gönderilen sonar görüntüleri, Manhattan'a doğru ilerleyen derin deniz canlısını gösteriyordu. Filmin son sahnesinde, Coney Island'da çekilmiş eski bir görüntünün arka planında gökten okyanusa düşen belli belirsiz bir cisim görülüyor; Reeves bu ayrıntının bilinçli olarak açıklamasız bırakıldığını söyledi. Filmin ayrıntıları Cloverfield sayfasında.

10 Cloverfield Lane (2016)

Dan Trachtenberg'in yönettiği film, bir kazanın ardından Howard adlı bir adamın sığınağında uyanan Michelle'i anlatıyor. Howard dışarıdaki havanın bir saldırı yüzünden zehirlendiğini söylüyor; film neredeyse sonuna kadar buna inanılıp inanılmayacağı sorusunu canlı tutuyor ve finalde gerçek bir uzaylı istilasıyla karşımıza çıkıyor. Abrams filmi ilkinin doğrudan devamı değil, "kan bağı olan bir akrabası" olarak tanımladı. Ayrıntılar Cloverfield Yolu No: 10 sayfasında.

The Cloverfield Paradox (2018)

Julius Onah'ın yönettiği film 2028'de, küresel bir enerji krizinin ortasında geçiyor. Cloverfield uzay istasyonundaki mürettebat, sınırsız enerji vaat eden Shepard parçacık hızlandırıcısını denerken istasyonu başka bir evrene savuruyor. Deney Dünya'da da başka gerçekliklere kapı aralıyor; filmde bir komplo kuramcısı, hızlandırıcının paralel evrenlerdeki tehditleri Dünya'ya taşıyabileceği uyarısını yapıyor. Seri, ilk iki filmdeki canavar ve istila olaylarına bu "boyutların birbirine karışması" fikriyle bir açıklama zemini sunuyor. Abrams da gelecekteki bir olayın geçmişteki bir şeyin kökeni olabilmesini sevdiğini söyledi. Ayrıntılar The Cloverfield Paradox sayfasında.

Yayın sırası

1. Cloverfield — 18 Ocak 2008 (sinema), 85 dakika
2. 10 Cloverfield Lane — 11 Mart 2016 (sinema), 104 dakika
3. The Cloverfield Paradox — 4 Şubat 2018 (Netflix), 102 dakika

Kronolojik sıra

Evren içi zamana göre sıralama da yayın sırasıyla aynı çıkıyor: ilk film günümüz New York'unda, ikincisi günümüz Louisiana'sında, üçüncüsü ise 2028'de geçiyor. Buradaki ince nokta şu: Paradox takvimde en sonda yer alsa da seride ilk iki filmdeki olayların olası kaynağı olarak sunuluyor. Yani hikâyenin zamanı ile nedenselliği aynı yönde akmıyor; bu da serinin "paradoks" adını hak ettiği yer.

1. Cloverfield (2008)
2. 10 Cloverfield Lane (2016)
3. The Cloverfield Paradox (2018)

Hangi sırayla izlenmeli?

Önerimiz yayın sırası. İlk film serinin tonunu ve gizem duygusunu kuruyor; ikinci film bu gizemi tamamen farklı bir türde sürdürüyor; üçüncü film ise geriye dönüp bağları açıklamaya çalışıyor. Paradox'ı önce izlemek, öteki iki filmin en güçlü yanı olan belirsizliği baştan dağıtır. Filmler birbirinden bağımsız olduğu için yalnız birini izlemek de mümkün; bu durumda eleştirmenlerin en çok beğendiği 10 Cloverfield Lane iyi bir başlangıç. Rotten Tomatoes'ta ilk film yüzde 78, ikinci film yüzde 91 olumlu eleştiri alırken Paradox yüzde 21'de kaldı.

Bilimsel karne

Seri, bilim yerine merakla oynuyor. İlk iki film olağanüstü olayların açıklamasını bilerek veriyor; üçüncü film ise parçacık hızlandırıcıyı paralel evrenlere açılan bir kapı gibi kullanıyor. Gerçek parçacık hızlandırıcıları atom altı parçacıkları yüksek enerjilerde çarpıştırarak maddenin temel yapısını inceliyor; bu deneylerin başka evrenlere geçit açtığına dair hiçbir bilimsel bulgu yok. Paralel evren fikri kuramsal fizikte tartışılan bir olasılık olsa da sınanabilir bir öngörüye dönüşmüş değil. Seri bu fikirleri bir anlatı aracı olarak kullanıyor; bilimsel iddia olarak okunmamalı.

Gelecek

Abrams, Haziran 2018'de dördüncü bir filmin geliştirme aşamasında olduğunu doğruladı. 2021'de senarist olarak Joe Barton, 2022'de yönetmen olarak Babak Anvari açıklandı. Filmin vizyon tarihi henüz duyurulmuş değil; bu sayfa, yeni film çıktığında güncellenecek.

Kısaca

• Yapımcı: J. J. Abrams (Bad Robot)
• Yapı: Ortak evrende geçen, kendi başına izlenebilen üç film
• Yayın ve kronolojik sıra: Cloverfield, 10 Cloverfield Lane, The Cloverfield Paradox
• Bağ: Paradox'taki parçacık hızlandırıcı deneyi, olayların olası kaynağı olarak sunuluyor
• İzleme önerisi: Yayın sırası