Predators

Bir adam gözlerini havada, serbest düşüş hâlinde açıyor; paraşütü son anda açılıyor ve kendini tanımadığı sık bir ormanda buluyor. Kısa süre içinde aynı biçimde gökten düşen başkalarıyla karşılaşıyor. Nimród Antal'ın yönettiği 2010 yapımı Predators, 1987'deki ilk filmin ormanda geçen av fikrini koruyor ama oyunu tersine çeviriyor: Bu kez avcılar Dünya'ya gelmiyor, avlarını kendi seçtikleri bir gezegene taşıyor. Filmi serinin üçüncü halkası olarak 20th Century Fox dağıttı.

Konusu

Paralı asker Royce, ormanda başka "yolcularla" karşılaşıyor: bir uyuşturucu kartelinin tetikçisi, bir Rus özel kuvvet askeri, İsrailli bir keskin nişancı, Sierra Leone'den bir milis subayı, idam sırası bekleyen bir mahkûm, bir Yakuza tetikçisi ve aralarında pek yeri yokmuş gibi duran bir doktor. Ortak noktaları, hepsinin öldürmeyi bilen insanlar olması. Grup yolda tuhaf bir anıta, boş kafeslere ve eski tuzaklara rastlıyor. Ağaçların arasından gökyüzünü gördüklerinde ise gerçek ortaya çıkıyor: Gökte birden fazla uydu ve gezegen asılı duruyor. Bulundukları yer Dünya değil.

Royce, gezegenin bir av sahası olduğunu ve kendilerinin de av olduğunu düşünüyor. Grup, yıllardır bu gezegende tek başına hayatta kalmayı başarmış gizemli bir askerle karşılaşınca kuralları biraz daha iyi öğreniyor; ama av mevsimi çoktan başlamış durumda.

Yapım ve oyuncular

Filmin kökü 1990'ların ortasına uzanıyor. Robert Rodriguez, Desperado üzerinde çalışırken Fox için üçüncü bir Predator senaryosu yazmış, ancak bütçe fazla yüksek bulunduğu için proje rafa kalkmıştı. On beş yıl kadar sonra stüdyo bu metni yeniden buldu ve seriyi canlandırmak için Rodriguez'e döndü. Rodriguez yapımcı oldu, senaryoyu Alex Litvak ile Michael Finch yazdı, 1 Temmuz 2009'da Macar asıllı yönetmen Nimród Antal resmen yönetmenliğe getirildi. Film, Rodriguez'e daha çok yaratıcı denetim vermesi için onun Troublemaker Studios şirketinde üretildi.

Rodriguez'e göre çoğul başlık, James Cameron'ın Yaratık 2 (Aliens) filmine bir göndermeydi; aynı zamanda çift anlamlıydı ve hem uzaylı avcıları hem de onlarla yüzleşen tehlikeli insanları anlatıyordu. Başrolü Adrien Brody üstlendi; Brody, rol için yaklaşık 11 kilo kas kazandı ve Schwarzenegger'in karakterinden farklı, daha karmaşık bir kahraman kurmaya çalıştığını söyledi. Kadroda Topher Grace, Alice Braga, Walton Goggins, Laurence Fishburne, Danny Trejo, Oleg Taktarov, Louis Ozawa Changchien ve Mahershala Ali var.

Çekimler 28 Eylül 2009'da başladı ve 53 gün sürdü. Dış mekânların çoğu Hawaii'deki Kolekole'de çekildi; iç mekân setleri Rodriguez'in Austin'deki stüdyosunda kuruldu. Teksas'taki vergi avantajından yararlanmak için filmin yüzde 60'ı bu eyalette çekildi. Yaratık kostümlerini KNB EFX'ten Howard Berger ve Greg Nicotero yaptı; ekip, ilk filmdeki Stan Winston tasarımına sadık kaldı ve buna yeni bir avcı soyu, avda kullanılan evcilleştirilmiş canavarlar ve başka dünyalardan getirilmiş yaratıklar ekledi. Müzikleri John Debney besteledi; jenerikte, ilk filmde de duyulan "Long Tall Sally" çalıyor. Film ABD'de 9 Temmuz 2010'da gösterime girdi; karışık eleştiriler aldı ve 40 milyon dolarlık bütçesine karşılık dünya genelinde yaklaşık 127 milyon dolar hasılat yaptı.

Bilim ne diyor?

Filmin en güzel bilimsel anı, karakterlerin gökyüzüne bakıp başka bir dünyada olduklarını anladıkları sahne. Bu fikir gökbilimcilere hiç yabancı değil. NASA'nın verilerine göre yaklaşık 40 ışık yılı uzaklıktaki TRAPPIST-1 yıldızının çevresinde Dünya büyüklüğünde yedi kayalık gezegen dolanıyor ve bunlardan üçü yıldızın yaşanabilir bölgesinde, yani yüzeyde sıvı suyun bulunabileceği uzaklıkta. Gezegenler birbirine öylesine yakın ki birinin yüzeyinden bakan biri, komşu dünyaları bizim Ay'ı gördüğümüz kadar belirgin görebilirdi.

Filmdeki gezegenin Dünya'ya bu kadar benzemesi ise bir kolaylık. Yabancı bir dünyanın havasını soluyabilmek, sıcaklığına dayanabilmek ve suyunu içebilmek, son derece özel koşulların bir araya gelmesini gerektirir. NASA bugüne kadar 6.000'i aşkın ötegezegen doğruladı; ama yaşanabilir bölgede bulunan bir gezegenin gerçekten solunabilir bir havaya ve uygun bir iklime sahip olup olmadığını henüz hiçbirinde bilmiyoruz. Yaşanabilir bölge, yalnızca sıvı suyun mümkün olabileceği uzaklığı tarif ediyor; orada yaşam olduğunu garanti etmiyor.

Avcıların insanları başka yıldız sistemlerine taşıyabilmesi de ayrı bir mesele. Bize en yakın yıldız bile 4 ışık yılından uzakta; bugünkü roketlerle böyle bir yolculuk binlerce yıl sürer. Filmin avcılarının bu yolu kısa sürede aşabilmesi, ışık hızına yaklaşan ya da onu dolanan, bilinen fizikte henüz karşılığı olmayan bir teknoloji gerektirir.

Film, uzaylı yaşam tartışmasının en rahatsız edici ihtimallerinden birini de akla getiriyor. Gökbilimci Frank Drake, 1961'de Green Bank'te yapılan ilk dünya dışı akıllı yaşam arama toplantısına hazırlanırken galaksimizdeki iletişim kurabilir uygarlıkların sayısını kestirmeye yarayan ünlü denklemini yazdı. Denklemin çarpanları, "Fermi paradoksu" olarak bilinen soruya, yani bu kadar çok yıldıza rağmen neden hiçbir uygarlığın izine rastlamadığımıza dair olası cevapları da sıralıyor: Uygarlıklar çok seyrek doğuyor olabilir, var olsalar bile sinyal göndermiyor olabilir ya da ömürleri kısa sürüyor olabilir. Predators'ın avcıları ise sessiz kalmayı tercih eden, kendini göstermeden başkalarını izleyen bir uygarlığın kabus gibi bir örneği.

Etkisi

Predators, Yaratık ile ortak filmlerin ardından seriyi yeniden ilk filmin ruhuna döndürmeye çalıştı ve avcıların kültürüne, kendi aralarındaki kan davasına dair yeni ayrıntılar ekledi. Filmin dünyası tek bir gezegenle sınırlı kalsa da gökteki o yabancı manzara, serinin bundan sonraki filmlerinin avcıların kendi evrenine daha fazla açılmasının habercisi oldu. Serinin dördüncü filmi 2018'de geldi.

Kısaca

• Yıl: 2010
• Yönetmen: Nimród Antal
• Yapımcı: Robert Rodriguez
• Senaryo: Alex Litvak, Michael Finch
• Süre: 107 dakika
• Oyuncular: Adrien Brody, Topher Grace, Alice Braga, Walton Goggins, Laurence Fishburne
• Çekim yerleri: Hawaii ve Teksas