Yeni nesil uzay giysisine giden yol

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, mekik döneminin EMU giysisinden Ay'a dönüş için geliştirilen yeni nesil giysiye uzanan yolu 1978-2028 aralığında yıl yıl gösteriyor.

Hikâye 1978'de mekik için geliştirilen EMU ile başlıyor. Yeni nesil bir giysi üzerindeki çalışma 2007'de geliyor; yani bir sonraki adım için yaklaşık 30 yıl geçmiş. 2019'da ise Orion için OCSS giysisi tanıtılıyor.

Son dönemde adımlar belirgin biçimde sıklaşıyor:

• 2022: Artemis giysisinin işi Axiom'a veriliyor.
• 2023: AxEMU prototipi tanıtılıyor.
• 2024: Prada'lı dış katman açıklanıyor.
• 2026: soğutma iç katmanı tanıtılıyor.
• 2028: Ay yüzeyine iniş hedefleniyor.

Çizelge EMU'dan Ay hedefine yarım asırlık bir süreci kapsıyor; sekiz adımın beşi 2022-2028 arasına sığıyor.

Veriler NASA, NASA OIG ve Axiom Space kaynaklarına dayanıyor. Giysilerin nasıl çalıştığını merak ediyorsanız uzay giysisi maddesini okuyabilirsiniz.

Yeni bir giysiye neden ihtiyaç var?

NASA uzay giysisini “tek kişilik bir uzay aracı” diye tanımlıyor: basınçlı, kendi oksijeni ve soğutması olan çok katmanlı bir kıyafet. Bugün Uluslararası Uzay İstasyonu'nda kullanılan Amerikan EMU'nun esnek bölümleri 16 kata kadar malzemeden oluşuyor; sırt çantası ve kurtarma itki ünitesiyle Dünya'da yaklaşık 145 kg geliyor. Bu giysiler hâlâ 1978 tasarımı. NASA'nın denetim birimi, yeni nesil giysilerin ilk iki uçuş örneği hazır olana kadar harcamanın 1 milyar doları aşacağını hesapladı.

Çizelgede iki ayrı giysi türü yan yana duruyor. Fırlatma ve dönüşte kabin içinde giyilen araç içi (IVA) giysiler, kabin basıncı düşerse astronotu canlı tutmak için var; Orion'un OCSS'si bu gruptan ve mekik döneminin turuncu ACES giysisinin geliştirilmiş hâli. Uzay yürüyüşünde ya da bir gök cisminin yüzeyinde kullanılan araç dışı (EVA) giysiler ise kendi yaşam destek sistemini taşıyor; Axiom'un Ay giysisi bu ikinci türden.

Sık sorulanlar

Ay giysisi neden beyaz?

Axiom Space'e göre yüzeyde kullanılacak beyaz malzeme ısıyı yansıtıp astronotu yüksek sıcaklıklardan ve Ay tozundan koruyacak. Beyaz, uzayın karanlığında astronotun kolay seçilmesini de sağlıyor.

Soğutma katmanı ne işe yarar?

Vakum iyi bir yalıtkan; çalışan bir insanın ürettiği ısı kendiliğinden dağılmıyor. En içe giyilen, içine 90 metreye yakın ince boru örülmüş spandeks giyside dolaşan soğuk su, vücut ısısını sırt çantasındaki soğutucuya taşıyor.

Orion giysisi neden turuncu?

NASA'ya göre astronotlar araçtan çıkmak zorunda kalırsa okyanusta kolayca görülebilsinler diye.