Tutulmayı izlerken ne güvenli, ne değil?
- Veri kaynağı
- NASA
- İnfografiğin yer aldığı yazı
- Yazıyı oku →
- İnfografikteki veriler
Verileri göster
Kısmi ya da halkalı evrede çıplak göz Güvenli değil Güneş gözlüğü (ne kadar koyu olursa olsun) Güvenli değil Filtresiz dürbün, teleskop, fotoğraf makinesi Anında ağır göz hasarı Tutulma gözlüğü takılıyken filtresiz dürbün Güvenli değil ISO 12312-2 uyumlu tutulma gözlüğü Güvenli İğne deliği izdüşümü Güvenli (dolaylı bakış) Tam evre süresince Çıplak gözle bakılabilir
Bu infografik ne anlatıyor?
Bu infografik, Güneş tutulmasını izlemenin yaygın yollarını güvenli olup olmadıklarına göre ayırıyor.
Listenin büyük kısmı uyarılardan oluşuyor. Kısmi ya da halkalı evrede Güneş'e çıplak gözle bakmak güvenli değil. Ne kadar koyu olursa olsun güneş gözlüğü de koruma sağlamıyor. En tehlikeli durum ise filtresiz dürbün, teleskop ya da fotoğraf makinesiyle bakmak: bu, anında ağır göz hasarına yol açabiliyor. Tutulma gözlüğü takılıyken bile filtresiz bir dürbünle bakmak güvenli sayılmıyor.
- Güvenli: ISO 12312-2 uyumlu tutulma gözlüğü
- Güvenli: İğne deliği izdüşümü, çünkü Güneş'e doğrudan değil, yansıttığı görüntüye bakılıyor
- İstisna: Yalnızca tam evre süresince çıplak gözle bakılabilir
Tabloyu özetlemek gerekirse, güvenli seçenekler azdır ve ortak noktaları gözün Güneş ışığına doğrudan maruz kalmamasıdır. Tam evre dışındaki her an için uygun filtre ya da dolaylı bakış şarttır.
Veriler NASA'ya dayanıyor. Ayrıntılı açıklama için Güneş tutulmasına çıplak gözle bakılır mı? yazısını okuyabilirsiniz.
Göze ne oluyor?
Uyarıların arkasında güneş retinopatisi denen bir hasar var. Yoğun Güneş ışığı, gözün arka yüzeyini kaplayan ışığa duyarlı ağ tabakanın (retina) keskin görmeyi sağlayan merkezine, yani makulaya zarar verir. Yaygın inanışın aksine bu çoğunlukla bir yanık değildir: bakış sırasında retinanın sıcaklığı yalnızca 4 °C kadar artar, zararı asıl ışığın dokuda başlattığı fotokimyasal tepkimeler verir.
İşin sinsi yanı, retinanın acı hissetmemesi. Bakış sırasında uyarı gelmez; görme alanının ortasında geçmeyen bir leke ya da bulanıklık saatler sonra ortaya çıkabilir. Güvenilir bir tedavisi de yoktur. Kısmi tutulmada havanın pek kararmaması da yanıltıcıdır: Güneş'in yüzde 90'ından fazlası örtülmeden kararma fark edilmez. Tutulma gözlüklerinin filtreleri ise gelen ışığın yalnızca 100.000'de birini geçirir ve morötesi ile kızılötesi ışınları da keser; sıradan güneş gözlüğü bu korumayı sağlamaz.
Sık sorulanlar
Eski tutulma gözlüğümü kullanabilir miyim?
2015'ten bu yana ISO 12312-2'ye göre üretilen gözlükler hasar görmedikçe yıllarca kullanılabilir. Yırtık ya da çizik varsa atılmalı; çocuklar gözlüğü bir yetişkinin gözetiminde kullanmalı.
Gözlük takılıyken dürbün neden tehlikeli?
Dürbün ışığı toplayıp yoğunlaştırır. NASA'nın uyarısına göre yoğunlaşan ışık gözlüğün filtresini delip geçebilir.
Tam evre ne kadar sürer?
Kısadır: 2 Ağustos 2027 tutulmasında en uzun tam evre 6 dakika 23 saniye olacak. Güneş'in parlak yüzünden küçücük bir parça yeniden göründüğü anda gözlük geri takılmalı. Tam evre kuşağının dışında kalanlar gözlüğü hiç çıkarmamalı.
Türkiye'den görülecek Güneş tutulmalarının her il için başlangıç, en yüksek an ve bitiş saatlerini, Güneş'in yüzde kaçının örtüleceğini Güneş tutulması sayfasında bulabilirsiniz.
