TÜBİTAK UZAY yıldız izler

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, TÜBİTAK UZAY'ın geliştirdiği yıldız izlerin optik ve fiziksel özelliklerini ve uçtuğu uyduları özetliyor.

Cihazın gökyüzüne bakışını belirleyen değerler şunlar:

• Görüş alanı: 15 x 15 derece; cihaz her seferinde gökyüzünün bu büyüklükteki kare bir parçasını görüntülüyor.
• Optik: 70 mm odak uzaklığı ve f/1,4 açıklık; geniş açıklık sönük yıldızların da yakalanmasına yardım eder.
• Algılayıcı: 1024 x 1024 piksel, yani bir milyonu biraz aşan piksellik bir görüntü.

Fiziksel tarafta optik birim yalnız 3 kg geliyor ve 5 – 15 yıl ömür için tasarlanmış. Bu geniş aralık, cihazın farklı görev sürelerine sahip uydulara uyarlanabildiğini gösteriyor. Nitekim tablo, yıldız izlerin iki farklı uydu türünde uçtuğunu belirtiyor: yer gözlem uydusu İMECE ve haberleşme uydusu Türksat 6A. Yani aynı yerli algılayıcı, hem bir kameranın hedefe çevrilmesinde hem de bir haberleşme uydusunun doğru yöne bakmasında görev alıyor.

Veriler TÜBİTAK UZAY'a dayanıyor. Yıldız izleyicilerin yıldız desenlerini tanıyarak yönelimi nasıl hesapladığını yıldız izleyici yazısında okuyabilirsiniz.

Yıldız izler nasıl çalışır?

Bir haberleşme uydusunun antenini Dünya'ya, bir yer gözlem uydusunun kamerasını hedefe çevirebilmek için önce aracın uzayda nereye baktığını bilmek gerekir. Yıldız izler bu bilgiyi en yüksek doğrulukla veren algılayıcıdır. Cihaz gökyüzünün bir parçasını görüntüler, yıldızların karedeki konumlarını ölçer ve bu deseni belleğindeki yıldız kataloğuyla karşılaştırır. Desen eşleşince yıldızların bilinen gökyüzü konumları ile kamerada göründükleri yer arasındaki ilişkiden aracın yönelimi hesaplanır.

TÜBİTAK UZAY cihazı farklı yörüngelerle uyumlu, modüler bir opto-elektronik algılayıcı olarak tanımlıyor. Tablodaki 3 kilogramlık optik birim, bir elektronik birime bağlanıyor; tek elektronik birim üç optik birime kadar hizmet verebiliyor. Elektronik birimdeki gömülü yazılım hem yıldız kataloğunu hem de yönelimi kendiliğinden bulup izleyen algoritmaları taşıyor ve sonucu uçuş bilgisayarına bir dördey (kuaterniyon) olarak iletiyor. Birim nominal 28 voltla çalışıyor ve yaklaşık 20 vat harcıyor.

Sık sorulanlar

Yıldız izleyiciyi neler yanıltabilir?

Aracın kendi yüzeyinden yansıyan güneş ışığı, iticilerin egzoz bulutu ve mercek kusurları görüntüyü bozabilir. Tanıma yazılımını ise gezegenler, kuyruklu yıldızlar, süpernovalar ya da yakındaki başka uydular şaşırtabilir.

Güneş algılayıcıdan farkı ne?

Güneş algılayıcı yalnızca Güneş'in yönünü verir ve genellikle daha düşük hassasiyettedir; yıldız izleyici gibi algılayıcıların çalışmadığı durumlarda yedek görevi görür.

Uyduyu döndüren de yıldız izler mi?

Hayır. Yıldız izler "nereye bakıyorum?" sorusunu yanıtlar; aracı istenen yöne çeviren eyleyici tepki tekeridir.