M31 ve M33: yan yana iki sarmal

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Yerel Grup'un iki komşu sarmal gökadası Andromeda (M31) ile Üçgen (M33) gökadasını uzaklık, parlaklık ve boyut bakımından yan yana karşılaştırıyor.

Uzaklıkta iki gökada birbirine oldukça yakın duruyor: Andromeda 2,5 milyon ışık yılı, Üçgen ise yaklaşık 3 milyon ışık yılı ötede. Yani Üçgen, Andromeda'dan kabaca yarım milyon ışık yılı daha uzakta.

Parlaklık farkı ise çok daha belirgin. Andromeda'nın görünür parlaklığı 3,1 kadir, Üçgen'inki 5,7 kadir. Kadir ölçeğinde küçük sayı daha parlak cisim anlamına geldiği için Andromeda gökyüzünde açık ara öndedir; aradaki fark 2,6 kadir. Üçgen gökadasını sönük kılan yalnız uzaklık değil, boyutu da: infografiğe göre Samanyolu'nun yarısı kadar bir sarmal.

• Yerel Grup'taki yeri: Üçgen, grubun üçüncü büyük üyesi.
• Gözlem zamanı: İkisini izlemek için en iyi ay Kasım.

Veriler NASA'ya dayanıyor. Üçgen gökadasının yapısı ve gözlem ipuçları için Üçgen Galaksisi maddesine göz atabilirsiniz.

Bu iki komşuyu ayıran ne?

M31 ve M33, Samanyolu ile birlikte Yerel Grup'un üç sarmal gökadasını oluşturuyor. Üçgen gökadası (M33), Andromeda'ya göre daha uzak ve daha sönük; iki gökada arasındaki uzaklık yaklaşık 750 bin ışık yılı. M33'ün gökyüzünde kapladığı alan geniş (yaklaşık 70,8 × 41,7 açı dakikası), ama ışığı bu alana yayıldığı için yüzey parlaklığı düşük. Bu yüzden en iyi, düşük büyütmeli ve geniş görüş alanlı aletlerle, örneğin dürbünle izleniyor.

Tablodaki uzaklıklar tek bir ölçümün sonucu değil. M33'ün uzaklığı Sefe değişenleri, kırmızı dev dalının ucu, örten çift yıldızlar ve mavi üstdevler gibi farklı yöntemlerle defalarca ölçüldü; sonuçlar yaklaşık 2,6 ile 3,2 milyon ışık yılı arasında değişiyor. Sefe değişenleri, parlaklık değişim süreleri gerçek parlaklıklarıyla bağlantılı olduğu için "standart mum" işlevi görür. Edwin Hubble 1926'da M33'te 35 Sefe değişeni saptadı ve bulduğu uzaklıklar sarmal bulutsuların Samanyolu'ndan bağımsız gökadalar olduğu fikriyle uyumlu çıktı.

Boyut karşılaştırmasının ardında yıldız sayısı da var: M33'te yaklaşık 40 milyar yıldız bulunduğu tahmin ediliyor; aynı karşılaştırmada Samanyolu için 400 milyar, Andromeda için 1 trilyon değeri veriliyor.

Sık sorulanlar

Üçgen gökadası çıplak gözle görülebilir mi?

NASA'ya göre keskin gözlü gözlemciler, olağanüstü açık ve karanlık bir gökyüzünde onu yardımsız görebiliyor. Bunun için ışık kirliliğinden uzak bir yer ve karanlığa tümüyle alışmış göz gerekiyor; herkes göremez.

M33'ün merkezinde dev bir kara delik var mı?

Görünüşe göre yok. Merkezdeki yıldız hareketlerine dayanan ölçümler, olası bir kara delik için yalnız 1.500 Güneş kütlesi üst sınır veriyor.