Koç takımyıldızı sayılarla

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Koç takımyıldızının büyüklüğünü, Güneş'in bu bölgede geçirdiği süreyi ve içindeki iki önemli yıldızın temel değerlerini bir arada gösteriyor.

Koç gökyüzünde 441 kare derece yer kaplıyor ve bu alanla 88 takımyıldız arasında 39. sırada bulunuyor; yani listenin ortalarında, orta boy bir takımyıldız. Güneş, 2026'da Koç'un sınırları içinde 25,5 gün kalıyor.

• Hamal: 2,0 kadir parlaklıkta ve bize 66 ışık yılı uzaklıkta.
• Teegarden Yıldızı: yalnız 12,5 ışık yılı ötede.

İki uzaklık karşılaştırıldığında Hamal, Teegarden Yıldızı'ndan yaklaşık 5 kat daha uzakta. Aynı takımyıldızın içinde görünen yıldızların bize uzaklıkları birbirinden çok farklı olabiliyor; takımyıldız, gökyüzünde yan yana görünen yıldızların oluşturduğu bir bölge, aynı mesafede duran bir yıldız topluluğu değil.

Veriler Uluslararası Astronomi Birliği'ne (IAU) ve Avrupa Uzay Ajansı ESA'nın Hipparcos ile Gaia ölçümlerine dayanıyor. Takımyıldızın tamamını Koç takımyıldızı yazısında bulabilirsiniz.

Koç sönük ama neden önemli?

Koç'un tarihteki ağırlığı parlaklığından değil konumundan gelir. İki bin yılı aşkın bir süre önce ilkbahar ekinoksunda Güneş bu takımyıldızdaydı; gökbilimdeki "Koç noktası" adı buradan kalmadır. Hipparkos o dönemde ilkbahar noktasını Gama Arietis'in biraz güneyinde tanımlamıştı. Dünya ekseninin yavaş yalpalaması olan presesyon bu noktayı zamanla Balık takımyıldızına taşıdı; nokta MS 2600 dolaylarında Kova'ya geçecek.

İnfografikteki 25,5 günlük süre IAU sınırlarına göre yapılan hesaptan çıkıyor: Güneş 2026'da Koç'a 19 Nisan'da girdi, 14 Mayıs'ta Boğa'ya geçti. Astrolojik Koç burcu ise yaklaşık 21 Mart – 20 Nisan arasıdır; yani Güneş, burcun bittiği günlerde takımyıldıza ancak ulaşıyor.

Hamal turuncu, K sınıfı bir devdir ve Güneş'ten yaklaşık 96 kat fazla ışık yayar. Teegarden Yıldızı ise kütlesi Güneş'in onda biri kadar olan bir kırmızı cücedir; 15,1 kadirlik parlaklığı yüzünden ancak büyük teleskoplarla görülür. 2019'da İspanya'daki Calar Alto Gözlemevi'nde yürütülen CARMENES taramasında çevresinde Dünya kütlesinde iki gezegenin izleri bulundu; bugün sistemde en az üç gezegen biliniyor.

Sık sorulanlar

Koç gökyüzünde ne zaman görülür?

Türkiye'den sonbahar ve kış akşamlarında; Kasım'dan Ocak'a kadar akşamları güneyde yüksekte durur. Hamal, Sheratan ve Mesarthim'in oluşturduğu kısa çizgiyi bulmak için önce Ülker'e bakmak işe yarar.

Hamal adı nereden geliyor?

Arapça "kuzu" ya da "koçun başı" anlamına gelen bir deyimden. Arapça eserlerin 11. yüzyıldaki çevirilerinde yapılan hatalar yüzünden yıldız, bağlı olduğu takımyıldızın adını almıştır.

Koç'ta bulutsu ya da parlak küme var mı?

Hayır. Samanyolu'nun düzleminden uzakta kaldığı için derin gök cisimlerinin çoğu sönük galaksilerdir.