Kırmızı cüceler sayılarla

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Samanyolu'nun en yaygın yıldızları olan kırmızı cücelerin sayısını, boyutunu, sıcaklığını, ömrünü ve gezegenleri için taşıdığı önemi özetliyor.

Kırmızı cüceler Samanyolu yıldızlarının %73-75'ini oluşturuyor; yani galaksimizdeki yaklaşık her dört yıldızdan üçü bu türden. Buna karşın tek tek ele alındığında oldukça mütevazı yıldızlar:

• Yüzey sıcaklığı: 2.380-3.850 K.
• Yarıçap: Güneş'inkinin 0,10 ile 0,59 katı arasında; en küçükleri Güneş'in onda biri kadar.
• Tahmini ömür: 100 milyar yıldan uzun.

Gezegenler açısından tablo iki yönlü. Bir yanda kırmızı cücelerin yaklaşık %40'ı yaşanabilir bölgesinde süper-Dünya taşıyor; bu oran, yaygınlıklarıyla birleşince galakside çok sayıda aday gezegen anlamına geliyor. Öte yanda bu yıldızlar Güneş'e göre 80-500 kat daha fazla zararlı ışınım yayıyor; bu da yakınlarındaki gezegenlerin koşullarını zorlaştırabilecek önemli bir etken.

Veriler NASA, ESO ve Rochester Üniversitesi'ne dayanıyor. Bu yıldızları daha yakından tanımak için Kırmızı cüceler maddesine göz atabilirsiniz.

Kırmızı cüceler neden bu kadar uzun yaşıyor?

Kırmızı cüceler, çekirdeğinde hidrojeni helyuma dönüştüren ana kol yıldızlarının en küçüğü ve en soğuğu; gökbilimde çoğunlukla M tayf sınıfı için kullanılan bir ad. Kütleleri Güneş'in yaklaşık yüzde 8'i ile yüzde 60'ı arasında. Tablodaki yarıçap ve sıcaklık aralıkları, Rochester Üniversitesi'nden Eric Mamajek'in ortalama yıldız değerleri tablosundan geliyor: en büyük M0 yıldızlarından en küçük M9 yıldızlarına kadar sınıf içinde büyük bir çeşitlilik var.

Uzun ömrün sırrı iç yapıda. Yaklaşık 0,35 Güneş kütlesinin altındaki kırmızı cüceler tamamen konvektif: enerji çekirdekten yüzeye kadar madde akışıyla taşınıyor ve yıldızın içi sürekli karışıyor. Böylece helyum çekirdekte birikip orayı tıkamıyor, yeni hidrojen çekirdeğe taşınmaya devam ediyor. Yavaş yanma ve küçük kütle birleşince ömürler evrenin bugünkü yaşını kat kat aşıyor; bu yüzden evrende henüz yaşlanıp ileri bir evreye ulaşmış tek bir kırmızı cüce bile yok.

Sakin görünüşlerine karşın bu yıldızlar manyetik açıdan çok etkin; yüzeylerinde koyu lekeler ve ışıklı kemerler oluşuyor, biriken enerji zaman zaman ani parlamalarla açığa çıkıyor. Tablodaki zararlı ışınım satırı bu etkinliğin gezegenler açısından taşıdığı riski gösteriyor.

Sık sorulanlar

Bu kadar yaygınsa neden gökte göremiyoruz?

Çok sönükler: Güneş'in yaydığı enerjinin ancak on binde üçü ile yüzde 7'si arasını yayıyorlar. Güneş'e en yakın 60 yıldızın 50'si kırmızı cüce olsa da hiçbiri çıplak gözle seçilemiyor.

Oran neden kaynağa göre değişiyor?

NASA galaksideki payı yüzde 73-75 olarak verirken ESO'nun 2012 tarihli bir açıklamasında yüzde 80 geçiyor; değerler birbirine yakın.