Karanlık gecenin ardındaki sayılar
- Veri kaynağı
- NASA
- İnfografiğin yer aldığı yazı
- Yazıyı oku →
- İnfografikteki veriler
Verileri göster
Evrenin yaşı yaklaşık 13,8 milyar yıl İlk ışığın salınması (Büyük Patlama'dan sonra) yaklaşık 380 bin yıl Hubble XDF'deki galaksi sayısı yaklaşık 5.500
Bu infografik ne anlatıyor?
Bu infografik, gece gökyüzünün neden karanlık olduğu sorusuna ışık tutan üç temel sayıyı bir araya getiriyor.
İlk iki satır bir zaman akışı kuruyor. Evrenin yaşı yaklaşık 13,8 milyar yıl. Evrendeki ilk ışık ise Büyük Patlama'dan yaklaşık 380 bin yıl sonra salındı; bu süre, evrenin toplam yaşının yanında çok küçük bir dilim. Bu iki sayı birlikte, evrenin yaşının sonlu olduğunu ve ışığın da belirli bir andan itibaren yol almaya başladığını hatırlatıyor.
Üçüncü satır ise karanlığın boşluk anlamına gelmediğini gösteriyor: Hubble'ın derin alan görüntüsü XDF'de yaklaşık 5.500 galaksi sayılıyor. Yani çıplak gözle karanlık görünen küçük bir gökyüzü parçası bile, yeterince uzun bakıldığında binlerce galaksiyle dolu çıkıyor.
Veriler NASA'ya dayanıyor. Sorunun tam yanıtı için Gece gökyüzü neden karanlık? yazısına göz atabilirsiniz.
Olbers paradoksu nedir?
Bu sayıların yanıtladığı soru astronomi tarihinde Olbers paradoksu olarak bilinir. Evren sonsuz büyüklükte, sonsuz yaşta, değişmez ve her yerde yıldızlarla dolu olsaydı, hangi yöne bakarsak bakalım bakış çizgimiz er geç bir yıldızın yüzeyine çarpar; gece gökyüzü de bir yıldız yüzeyi kadar parlak olurdu. Soru, adını taşıyan Heinrich Wilhelm Olbers'ten çok daha eskidir: Thomas Digges, Johannes Kepler, Edmond Halley ve Jean-Philippe Loys de Cheseaux da aynı çelişkiyle uğraştı; Olbers konuyu 1823'te yeniden ele aldı.
Bugün kabul gören yanıtın iki ayağı var. Birincisi evrenin bir yaşı olması: ışık sonlu bir hızla yol aldığı için yalnız bu süre içinde bize ulaşabilmiş ışığı görebiliriz, daha uzaktan gelen ışık hâlâ yoldadır. İkincisi genişleme: uzak ışığın dalga boyu yolda uzar, enerjisi azalır ve gözün algılayamadığı kızılötesi ve mikrodalga bölgelerine kayar. Evrenin sonlu yaşına dayanan ilk bilimsel çözümü 1858'de Johann Heinrich von Mädler yayımladı.
Sık sorulanlar
380 bin yıl sonra salınan ışık bugün nasıl görünüyor?
Bu ışık yayıldığında bir yıldız yüzeyi kadar sıcaktı; genişleme yüzünden bugün yaklaşık 2,73 kelvine soğumuş bir mikrodalga parıltısı olarak gelir. Yani gökyüzü her yönde parlıyor, ama gözümüzün göremediği bir dalga boyunda.
Uzak yıldızların ışığını toz yutuyor olamaz mı?
Bu açıklama tutmaz: ışığı soğuran gaz zamanla ısınır ve kendisi ışımaya başlar, böylece gökyüzü yine parlak olurdu.
