Kapsüllerin çapı

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, üç uzay kapsülünün çapını yan yana koyarak boyutlarını karşılaştırıyor.

Üç değer küçükten büyüğe şöyle sıralanıyor:

• Vostok 3KA: 2,3 metre
• Crew Dragon: 4 metre
• Orion: 5,03 metre

En küçük kapsül Vostok 3KA, en büyüğü Orion. İkisi arasındaki fark 2,73 metre; yani Orion'un çapı Vostok 3KA'nınkinin yaklaşık 2,2 katı. Crew Dragon ise ikisinin arasında duruyor: Vostok 3KA'dan 1,7 metre geniş, Orion'dan 1,03 metre dar. Orion ile Crew Dragon arasındaki fark, Crew Dragon ile Vostok 3KA arasındaki farktan daha küçük. Başka bir deyişle Crew Dragon, Orion'a Vostok 3KA'dan çok daha yakın bir çapa sahip.

Grafik yalnızca çapı gösteriyor; kapsüllerin diğer özelliklerini içermiyor. Yine de çaplar üç aracı hızlıca kıyaslamak için yeterli bir ölçü veriyor: listede aşağıya indikçe çap sürekli büyüyor ve üç kapsül arasında hiçbir değer birbirine eşit değil.

Veriler NASA ve görev verilerine dayanıyor. Kapsüllerin ne işe yaradığını merak ediyorsanız Uzay kapsülü yazısına göz atabilirsiniz.

Bu verilerin arka planı

Çap, bir kapsülün en kolay ölçülen özelliği; ama kapsülü kapsül yapan şey boyutu değil biçimi. Uzay kapsülü, kanatsız ve küt gövdeli bir araç: yeniden girişte aşınarak yanan (ablatif) bir ısı kalkanı taşır, Dünya'ya dönüş için gerekenden fazla yakıt almaz ve inişte paraşüt kullanır. Küt biçimin nedeni, 1951'de H. Julian Allen ve A. J. Eggers'in bulduğu, ilk bakışta tersine görünen fikirdir: küt cismin önünde güçlü bir şok dalgası oluşur, sıcak gaz araçtan uzakta kalır ve ısının büyük kısmı çevreden akıp giden havaya aktarılır. Alçak Dünya yörüngesinden dönen bir araç yaklaşık 7,8 km/s hızla atmosfere girer.

Üç kapsülün her biri farklı bir dönemi temsil eder. Vostok 3KA'nın fırlatma kütlesi 4.725 kg, iniş kütlesi 2.400 kg idi. Crew Dragon'un basınçlı hacmi 9,3 m³'tür ve normal işletmede dört, acil durumda yedi kişi taşıyabilir. Orion dört kişiliktir; Artemis II ile 1 Nisan 2026'da fırlatıldı ve 10 Nisan 2026'da Pasifik Okyanusu'na indi.

Sık sorulanlar

Gagarin Vostok kapsülüyle mi indi?

Hayır. Yuri Gagarin 12 Nisan 1961'de yaklaşık 7 km yükseklikte kapsülden fırlatıldı ve kendi paraşütüyle, kapsülden ayrı olarak yere indi.

Kapsül neden sivri değil de küt?

Küt biçim, önünde oluşturduğu şok dalgasıyla sıcak gazı araçtan uzak tutar; kalan ısıyı da ablatif kalkan karşılar.

Orion'un yolcuları kaç kişi?

Orion dört kişiliktir. Artemis I ise yolcusuz uçtu ve 25 gün 10 saat 52 dakika sürdü.