Güneş'in gerçek rengi sayılarla

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Güneş'in rengini belirleyen temel sayıları, yani yüzey sıcaklığını ve ışınımının tepe yaptığı dalga boylarını bir arada gösteriyor.

Başlangıç noktası fotosfer sıcaklığı: Güneş'in görünen yüzeyi yaklaşık 5.800 K. Bu sıcaklıktaki bir cismin yaydığı ışık tek bir renkte değil, geniş bir aralıkta dağılıyor; tepe noktasının nerede olduğu ise nasıl ölçtüğünüze bağlı.

• Dalga boyuna göre bakıldığında ışınımın tepesi yaklaşık 500 nm'de, yani yeşil bölgede.
• Frekansa göre bakıldığında tepe yaklaşık 882 nm'ye kayıyor.

İki tepe arasında yaklaşık 382 nm fark var. Bu da "Güneş'in tepe rengi" diye tek bir değer söylemenin yanıltıcı olabileceğini gösteriyor: aynı ışık, ölçeğe göre farklı bir tepe veriyor.

Son satırda Güneş'i izleyen SDO yer alıyor; infografikte SDO'nun izlediği dalga boyu satırının karşısında 10 değeri görülüyor.

Veriler NASA'nın SDO görevine ve güneş tayfı ölçümlerine dayanıyor. Konunun tamamı için Güneş aslında ne renk? yazısına bakabilirsiniz.

Güneş'in rengi neden tartışılır?

Güneş, gökkuşağının bütün renklerini aşağı yukarı dengeli biçimde yayar ve göz bu karışımı beyaz olarak algılar. Yerden sarı görünmesinin nedeni atmosferdir: azot ve oksijen molekülleri kısa dalga boylu maviyi ve moru, uzun dalga boylu kırmızıdan çok daha güçlü biçimde her yöne saçar. Rayleigh saçılması denen bu olay gökyüzünü maviye boyar, bize doğrudan ulaşan ışığı ise hafifçe sarıya kaydırır. Güneş ufka yaklaştıkça ışığın atmosferde aldığı yol uzar ve disk turuncuya, kırmızıya döner.

Atmosferin dışında saçılma olmadığı için Güneş beyaz bir disk olarak görünür; Uluslararası Uzay İstasyonu'ndaki astronotların fotoğrafları bunu gösteriyor. Gökbilimcilerin Güneş'i yerleştirdiği G2V türü ve halk arasındaki "sarı cüce" adı da yıldızın gerçek rengini anlatmaz.

Sık sorulanlar

Işınım yeşilde tepe yapıyorsa Güneş neden yeşil değil?

Çünkü Güneş yalnız yeşili değil bütün renkleri bol miktarda yayar ve göz bu karışımı beyaz görür. Tek bir tepe değerine bakarak bir yıldızın rengine karar verilemez.

NASA'nın Güneş görüntüleri neden turuncu, yeşil ya da mor?

Bunlar çoğunlukla sonradan atanmış renklerdir. SDO'nun izlediği dalga boylarının bir kısmı gözün göremediği aşırı morötesi ışıktadır ve her biri farklı sıcaklık ve yükseklikteki gazı gösterir. Örneğin 171 ångströmlük görüntüler bronz ya da altın sarısı, 304 ångströmlükler kırmızı tonlarla gösterilir.

Güneş'e bakıp rengini kendim görebilir miyim?

Hayır. Güneş'e çıplak gözle ya da güneş gözlüğüyle bakmak, kısa sürede bile gözde kalıcı hasara yol açabilir.