Dünya çevresinde dairesel hızlar ve mesafeler
- Veri kaynağı
- NASA
- İnfografiğin yer aldığı yazı
- Yazıyı oku →
- İnfografikteki veriler
Verileri göster
Alçak yörünge hızı 7,8 km/s Yerdurağan yörünge hızı 3,07 km/s Yerdurağan yörünge irtifası 35.786 km Yerdurağan yörünge yarıçapı 42.164 km
Bu infografik ne anlatıyor?
Bu infografik, Dünya çevresindeki dairesel yörüngelerde alçak yörünge ile yerdurağan yörüngenin hızlarını ve yerdurağan yörüngenin mesafelerini karşılaştırıyor.
Alçak yörüngedeki dairesel hız 7,8 km/s'dir. Yerdurağan yörüngede ise hız 3,07 km/s'ye düşer; yani alçak yörüngenin yaklaşık 2,5 katı kadar hızlı. Daha yüksekte dolanan cisim, daha yavaş gidiyor; yani mesafe arttıkça dairesel hız azalıyor. Aradaki hız farkı 7,8 - 3,07 = 4,73 km/s'dir.
Mesafe tarafında iki değer var. Yerdurağan yörünge irtifası 35.786 km, yerdurağan yörünge yarıçapı ise 42.164 km. İki değer birbirinden farklı çünkü ölçüldükleri yer farklı: irtifa yüzeyden, yarıçap Dünya'nın merkezinden ölçülüyor. Aradaki fark 42.164 - 35.786 = 6.378 km'dir; yarıçap her zaman irtifadan büyük çıkar, çünkü merkezden yüzeye kadar olan mesafeyi de içerir.
- Alçak yörünge hızı: 7,8 km/s.
- Yerdurağan yörünge hızı: 3,07 km/s.
- İrtifa: 35.786 km (yüzeyden).
- Yarıçap: 42.164 km (merkezden).
Veriler NASA'ya dayanıyor. Kavramın tanımı için dairesel yörünge sayfasına bakabilirsiniz.
Bu verilerin arka planı
Dairesel yörünge, bir cismin merkez cismin çevresinde hep aynı uzaklıktan dolandığı, eksantrikliğin sıfır olduğu yörüngedir. Yalnızca merkez cismin çekimi etki ediyorsa dairesel hız v = √(GM/r) formülüyle bulunur; burada r, yörünge yarıçapıdır. Bir turun süresi T = 2π√(r³/GM) ile hesaplanır. Alçak yörüngede hız 200 km yükseklikte 7,79 km/s, 1.500 km yükseklikte 7,12 km/s olur. Uluslararası Uzay İstasyonu yaklaşık 400-420 km yükseklikte döner. Yerdurağan uydular önce perigesi alçak, apojesi yüksek bir transfer yörüngesine bırakılır; uydunun kendi iticisi sonra perigeyi yükseltip yörüngeyi 35.786 km'de daireselleştirir.
Sık sorulanlar
Yüksekteki uydu neden daha yavaş gider?
Kütleçekim uzaklıkla zayıfladığı için yüksekteki cismin dairesel hızı da düşüktür. Yarıçap büyüdükçe hız azalır, tur süresi uzar. Yerdurağan yörüngede tur süresi bir yıldız günü kadardır.
Her dairesel yörünge yerdurağan mıdır?
Hayır. Yerdurağan yörünge dairesel olmakla birlikte ekvator düzleminde, Dünya'nın dönüş yönünde olmalı ve tur süresi bir yıldız gününe eşit olmalıdır.
Uydular yörüngede neden ağırlıksızdır?
Yörüngede yerçekimi vardır; cisim sürekli onun etkisinde "düşer" ama yan hızı sayesinde Dünya'nın yüzeyi hep önünden kaçar. Ağırlıksızlık bu serbest düşüşün sonucudur.
