Bir sol ne kadardır?

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Mars'taki bir günün (solün) uzunluğunu, Mars'ın kendi etrafında dönme süresini ve Mars yılını Dünya günleriyle karşılaştırıyor.

Verilerdeki önemli satırlar şunlar:

• Bir sol: 24 saat 39 dakika 35,244 saniye
• Mars'ın yıldız günü: 24 saat 37 dakika 22,66 saniye
• Bir sol: 1,0275 Dünya günü
• Bir Mars yılı: 687 Dünya günü

İlk iki satır birbirine çok yakın ama aynı değil. Sol, yıldız gününden 2 dakika 12,584 saniye daha uzun; yani yaklaşık 2 dakika 13 saniye. Üçüncü satır aynı uzunluğu başka bir birimle söylüyor: bir sol, Dünya gününden 0,0275 gün, yani yüzde 2,75 kadar uzun. Dördüncü satırda ise zaman ölçeği büyüyor: bir Mars yılı 687 Dünya günü sürüyor. Sol Dünya gününden uzun olduğu için aynı süre sol cinsinden daha küçük bir sayı çıkıyor; 687 Dünya günü kabaca 669 sola denk geliyor.

Veriler NASA görev verilerine dayanıyor. Solün nasıl hesaplandığını daha ayrıntılı okumak için Mars günü (sol) yazısına bakabilirsiniz.

Bu verilerin arka planı

"Sol", İngilizce "solar day" (güneş günü) ifadesinin kısaltmasıdır; Mars'ta Güneş'in gökyüzünde aynı konuma dönmesi için geçen süreyi anlatır. NASA, Mars görevlerinin kaçıncı gününde olunduğunu Dünya takvimiyle değil sol cinsinden sayar. Türkçedeki "sol" yönüyle hiçbir ilgisi yoktur.

İki ölçü arasındaki farkın nedeni geometridir. Mars kendi ekseni etrafında dönerken Güneş etrafındaki yörüngesinde de aynı yönde ilerler. Gezegen yıldızlara göre bir tur attığında Güneş henüz aynı yerde değildir; Güneş'in aynı konuma gelmesi için gezegenin biraz daha dönmesi gerekir. Aynı etki Dünya için de geçerlidir.

Bunun pratik sonucu şu: Mars'taki aynı "saat" Dünya saatine göre her gün yaklaşık 40 dakika geç gelir, rover operatörlerinin çalışma programı da aynı oranda kayar. Dünya günlerini sola çevirmek için gün sayısı 1,02749125'e bölünür. NASA, Curiosity'nin iniş tarihi olan 6 Ağustos 2012'den 6 Aralık 2025'e 4.870 Dünya günü olduğunu, bunun 4.740'ıncı sola karşılık geldiğini belirtiyor.

Sık sorulanlar

Mars yılı 365 sol mudur?

Hayır. NASA bir Mars yılını 669,6 sol olarak verir; başka kaynaklarda 668,6 sol da görülür. Dünya yılı ise 365 gündür.

Mars'ın mevsimleri eşit uzunlukta mıdır?

Hayır; yörünge belirgin biçimde eliptik olduğu için kuzey yarım kürede ilkbahar 194 sol ile en uzun, sonbahar 142 sol ile en kısa mevsimdir. Kış 154, yaz 178 sol sürer.

Farklı görevlerin sol numaraları kıyaslanabilir mi?

Doğrudan değil. Bazı görevlerde iniş günü "sol 0", bazılarında "sol 1" sayılır.