Açıklık büyüdükçe toplanan ışık hızla artar
- Veri kaynağı
- Teleskop optiği: (açıklık ÷ 7 mm)²
- İnfografiğin yer aldığı yazı
- Yazıyı oku →
- İnfografikteki veriler
Verileri göster
İnsan gözü (7 mm göz bebeği) 1 50 mm objektifli dürbün (tek göz) 51 114 mm teleskop 265 254 mm teleskop 1317
Bu infografik ne anlatıyor?
Bu infografik, dürbün ve teleskopların insan gözüne göre kaç kat fazla ışık topladığını, açıklık büyüdükçe bu farkın nasıl hızla arttığını gösteriyor.
Karşılaştırmanın çıkış noktası, yaklaşık 7 mm açılabilen insan göz bebeği; değeri 1 kabul ediliyor. Buna göre:
- 50 mm objektifli dürbün (tek göz) gözden 51 kat fazla ışık topluyor.
- 114 mm teleskop 265 kat fazla ışık topluyor.
- 254 mm teleskop ise 1317 kat fazla ışık topluyor.
Buradaki kilit nokta, toplanan ışığın açıklıkla değil açıklığın karesiyle büyümesi. 254 mm'lik teleskobun açıklığı 114 mm'lik olanın iki katından biraz fazla, ama topladığı ışık yaklaşık beş katı. Benzer biçimde 114 mm'lik teleskop, 50 mm'lik dürbünden yaklaşık beş kat fazla ışık topluyor. Bu yüzden sönük bulutsular ve gökadalar için birkaç santimetrelik açıklık farkı bile gözlemde büyük değişiklik yaratıyor.
Değerler, teleskop optiğindeki temel hesapla, yani açıklığın 7 mm'ye bölünüp karesinin alınmasıyla bulunuyor. Hangi aracı seçeceğinize karar vermek için yeni başlayanlar için teleskop ve dürbün rehberimizi okuyabilirsiniz.
Açıklık neden en önemli sayı?
Bir teleskobun gücünü belirleyen asıl özellik, ana merceğinin ya da aynasının çapı olan açıklıktır. Açıklık iki şeyi belirler: ne kadar ışık toplandığını ve ne kadar ince ayrıntının ayırt edilebildiğini. Tablodaki karşılaştırma, karanlığa alışmış bir gözün göz bebeğini 7 milimetre kabul ediyor. Bu bir ortalamadır: ölçümlere göre gece göz bebeği 20 yaşında ortalama 7,3 milimetreyken 50 yaşında 5,8, 70 yaşında 5,2 milimetreye iner.
Ayırma gücü de açıklıkla iyileşir. Yaygın kullanılan Dawes sınırına göre bir teleskobun ayırabileceği en küçük açı, yay saniyesi cinsinden yaklaşık 116 ÷ açıklık (milimetre) kadardır. Bu hesapla 114 milimetrelik teleskop yaklaşık 1, 254 milimetrelik teleskop yaklaşık 0,46 yay saniyesine kadar inebilir. Yani daha büyük açıklık, birbirine çok yakın iki yıldızı ya da gezegen yüzeyindeki ince ayrıntıyı ayırabilmek demektir.
Sık sorulanlar
Büyütme daha önemli değil mi?
Hayır. Büyütme teleskobun sabit bir özelliği değildir; teleskobun odak uzaklığının göz merceğinin odak uzaklığına bölünmesiyle bulunur. Açıklığın ayıramadığı bir ayrıntıyı yüksek büyütme ortaya çıkarmaz, yalnızca bulanık ve sönük bir görüntüyü büyütür.
Dürbündeki 50 sayısı ne anlatıyor?
"7x50" ya da "10x50" yazısındaki ikinci sayı, ön merceklerin milimetre cinsinden çapıdır; dürbünün ne kadar ışık topladığını bu çap belirler. NASA, yeni başlayanlara 7x35 ile 10x50 arasında bir dürbünle başlamayı öneriyor.
