Hubble'dan Büyük Macellan Bulutu'nda yıldızların oyduğu dev süperköpük

Bu karede parlayan hidrojen gazıyla dolu, koyu toz şeritleriyle örülmüş, irili ufaklı yıldızlarla bezeli karmaşık bir bulutsu görülüyor: N44. Görüntünün üst orta bölümünde ise bulutsunun en tanıdık özelliği, yıldızlarla serpiştirilmiş koyu bir boşluk dikkat çekiyor. Gökbilimciler bu yapıya "süperköpük" diyor. Boşluğu çevreleyen yoğun ve tozlu gaz kabuğu, morötesi ışığın etkisiyle parlıyor.

Komşu galakside bir yıldız doğumevi

NASA görüntüyü 3 Eylül 2026 tarihli bir Hubble Uzay Teleskobu karesi olarak paylaştı. Tam adı LHA 120-N44 olan bulutsu, Kılıçbalığı (Dorado) takımyıldızı yönünde, Samanyolu'nun çevresinde dolanan küçük galaksilerin en büyüğü olan Büyük Macellan Bulutu'nda yer alıyor. Yalnızca 160 bin ışık yılı uzaklıktaki bu komşu galaksi, etkin yıldız oluşum bölgelerine yakından bakma fırsatı sunuyor.

Süperköpük nasıl oluştu?

NASA'ya göre N44'e iki yapı hâkim: geniş bir merkezi boşluk ve onu saran yoğun, tozlu bir gaz kabuğu. Boşluk kabaca 210'a 140 ışık yılı boyutunda. Onu oyan, boşluğun ortasında parıldayan yıldızların kendisi. Bu yıldızlar güçlü yıldız rüzgârları ve süpernova patlamalarıyla, içinden doğdukları gazın büyük bölümünü dışarı süpürdü.

Süpürülen gaz sıkışarak süperköpüğün çevresinde bir kabuk oluşturdu ve bu sıkışmış gazda şimdi yeni yıldızlar doğuyor. Kabuktaki ayrıntılar, 1950'lerde gökbilimci Karl Henize tarafından tek tek kataloglanmış. Görüntünün sağ üst köşesine yakın duran ve N44F adıyla bilinen daha küçük kabarcık ise tek bir sıcak ve kütleli yıldızın şiddetli rüzgârlarıyla şişirilmiş.

Yarım milyon yıldızlık sayım

Görüntünün verileri, D. Gouliermis'in yürüttüğü bir Hubble gözlem programından geliyor. Program N44'ün yıldız nüfusunu çıkarmayı amaçladı:

• Kümede ve önünden geçen yıldızlarla birlikte yaklaşık yarım milyon yıldız kataloglandı.
• Bunların yaklaşık 30 bini, çekirdeğinde henüz hidrojeni helyuma dönüştürmeye başlamamış "ana kol öncesi" bebek yıldız.
• Bu sönük yıldızları kalabalık kümelerde ayırt etmek, Hubble'ın yüksek duyarlılığı ve keskin çözünürlüğü sayesinde mümkün oldu.

Neden önemli?

Gökbilimciler N44'ü, soğuk gaz bulutlarının yoğun düğümlere çökmesinden yeni doğan bir yıldızın çekirdeğinde nükleer füzyonun başlamasına kadar ne kadar zaman geçtiğini anlamak için kullanıyor. Büyük Macellan Bulutu helyumdan ağır elementler bakımından fakir; bu özelliğiyle erken evrendeki galaksilere benziyor. NASA'ya göre Hubble'ın bu bölgedeki en düşük kütleli yıldızlara ilişkin duyarlı gözlemleri, böyle ortamlarda yıldız oluşumuna yeni bir pencere açıyor. Bulutsu hakkında daha fazlası için Büyük Macellan Bulutu'ndaki N44 bulutsusunun gizemli süperköpüğü haberimize, bu iki komşu galaksi için Macellan Bulutları sayfamıza bakabilirsiniz.