Conquest of Space

Conquest of Space (Uzayın Fethi), Paramount Pictures'ın 1955'te gösterime soktuğu Technicolor bir bilimkurgu filmi. Yapımcı George Pal, yönetmen Byron Haskin. Film, Dünya yörüngesindeki "Tekerlek" adlı uzay istasyonunun yanından fırlatılan beş kişilik bir ekibin Mars'a yaptığı ilk gezegenler arası yolculuğu anlatıyor ve döneminin en ciddi biçimde "gerçekçi" olmaya çalışan uzay filmlerinden biri.

Konu

İnsanlık uzaya çıkmayı başarmış ve Dünya'nın 1.730 kilometre yukarısında, tasarımcısı Albay Samuel T. Merritt'in komuta ettiği Tekerlek istasyonunu kurmuştur. Yakındaki yörüngede inşa edilen dev gemi Ay'a gidecekken yeni bir emirle rotası Mars'a çevrilir. Komutayı terfi eden Merritt üstlenir; oğlu Yüzbaşı Barney Merritt de ekibe katılır. Uzun yolculuk boyunca ekibi hem dışarıdan, göktaşı benzeri tehlikelerle, hem de içeriden, giderek dengesini yitiren komutanın vicdan krizleriyle sınanır. Mars'a varmak hikâyenin yalnızca yarısıdır; asıl mesele orada hayatta kalıp eve dönebilmektir.

Yapım

Filmin adı, Willy Ley'in yazdığı ve Chesley Bonestell'in resimlediği 1949 tarihli bilimsel kitap The Conquest of Space'ten geliyor. Pal, Bonestell ile Destination Moon ve When Worlds Collide'da çalışmıştı; fotoğraf gerçekliğindeki uzay resimleriyle tanınan Bonestell bu filmin uzay mat resimlerini de yaptı. Yapım tasarımı büyük ölçüde roket mühendisi Wernher von Braun'un teknik fikirlerine ve Bonestell'in Collier's dergisinde yayımlanan uzay resimlerine dayanıyor. Film ayrıca von Braun'un 1952'de yayımlanan Das Marsprojekt (Mars Projesi) kitabından ve 30 Nisan 1954 tarihli Collier's sayısındaki "Mars'a gidebilir miyiz?" yazısından kavramlar ödünç alıyor. Yönetmen Haskin'e göre von Braun teknik danışman olarak sürekli setteydi.

1,5 milyon dolarlık bütçeye rağmen Pal ve Paramount yıldız oyuncu kullanmamayı seçti; başrollerde Walter Brooke, Eric Fleming ve Mickey Shaughnessy var. Çekimler 16 Kasım 1954'te başladı; film 20 Nisan 1955'te gösterime girdi ve 81 dakika sürüyor. Özel efektlerde On Emir'deki Kızıldeniz'in yarılması sahnesiyle tanınan John P. Fulton çalıştı.

Bilimsel karne

Filmin bilimsel omurgası von Braun'un Mars Projesi. Von Braun bu planı 1948'de yazmıştı ve insanlı bir Mars seferi için teknik açıdan kapsamlı ilk tasarım sayılıyor: On uzay aracından ve 70 kişilik bir ekipten oluşan dev bir bilimsel sefer, yüzeyde 443 gün kalıp geri dönecekti; yüzeye inecek ekip de yörüngeden tekerlekli planörlerle inecekti. Filmdeki kanatlı, planör gibi inen Mars gemisi bu fikrin doğrudan yansıması. Yörüngede inşa edilen gemi ve dönen istasyon da aynı kaynaktan geliyor.

Bugünden bakınca bazı ayrıntılar farklı çıktı. Uluslararası Uzay İstasyonu Dünya'nın yaklaşık 400 kilometre yukarısında dönüyor, filmdeki 1.730 kilometrenin çok altında. Mars'ın atmosferi de son derece ince: Yüzey basıncı Dünya'dakinin yalnızca yüzde 0,6'sı kadar. Bu kadar ince bir havada kanatlı büyük bir aracın planör gibi süzülerek inmesi, filmde göründüğü kadar kolay olmazdı. Yolculuk süresi ise gerçeğe yakın: Filmde gemi yola çıktıktan aylar sonra Mars'a varıyor; Perseverance gezgini de yaklaşık 29 haftada ulaştı. Dönüş için Dünya'nın uygun konuma gelmesini beklemek gerektiği fikri de gerçek görev planlamasıyla örtüşüyor.

Etkisi

Eleştirmenler senaryoyu zayıf bulsa da efektleri ve teknik ciddiyeti nedeniyle film, 1950'lerin uzay filmleri arasında ayrı bir yerde anılıyor. İngiliz eleştirmen John Baxter, filmin gerçekçi kalkışları, uzay manevralarını ve Mars inişini ustalıkla göstermesine dikkat çekmişti. Afişindeki slogan bile iddialıydı: "Bunun nasıl olacağını görün... sizin ömrünüzde!"

Kısaca

• Tür: Bilimkurgu, 1955, Technicolor, 81 dakika.
• Yönetmen: Byron Haskin; yapımcı George Pal.
• Bilimsel temel: Wernher von Braun'un Mars Projesi ve Chesley Bonestell'in uzay resimleri.
• Doğru: Yörüngede montaj, aylar süren yolculuk, dönüş penceresi beklemek.
• Eskiyen: Mars'ın kalın sanılan atmosferi ve planörle iniş; istasyonun yüksekliği.