Webb'in uzun yolculuğu

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, James Webb Uzay Teleskobu'nun 1996'daki ilk tasarım adından 2024'teki galaksi rekoruna uzanan yolculuğunu yıl yıl gösteriyor.

Zaman çizelgesi, projenin 1996'da "Yeni Nesil Uzay Teleskobu" olarak başladığını, 2002'de ise James Webb adını aldığını anlatıyor. Sonraki yıllar kolay geçmemiş:

• 2011: Proje bir iptal girişimini atlattı.
• 2018: Güneş kalkanı yırtıldı.
• 2021: Teleskop 25 Aralık'ta fırlatıldı.
• 2022: L2 noktasına vardı ve ilk görüntüler geldi.
• 2024: En uzak galaksi rekoru kırıldı.

İlk adımdan fırlatmaya kadar tam 25 yıl geçtiği görülüyor; fırlatmadan sonraki ilk bilimsel sonuçlar ise yalnızca bir yıl içinde gelmiş. Çizelge, uzun ve engellerle dolu bir hazırlık döneminin ardından hızlı bir başarı dönemi geldiğini açıkça ortaya koyuyor.

Veriler NASA'ya dayanıyor. Teleskobun nasıl çalıştığını ve neler keşfettiğini James Webb Uzay Teleskobu nedir? yazısında okuyabilirsiniz.

Webb neden bu kadar uzun sürede hazırlandı?

Çizelgedeki uzun aralığın arkasında hem teknik zorluk hem de durmadan büyüyen bir bütçe var. 1998'deki tahminlerde teleskobun 1 milyar dolara mal olacağı ve 2007'de fırlatılacağı düşünülüyordu. Maliyet tahmini 2003'te 2,5 milyar, 2010'da 6,5 milyar dolara çıktı; fırlatma tarihi de defalarca ileri kaydı. Sonunda tasarım ve geliştirmeye 8,8 milyar dolar harcandı, ömür boyu toplam maliyet ise 9,7 milyar dolar olarak veriliyor.

Zorluğun kaynağı tasarımın kendisiydi. Berilyumdan yapılıp altınla kaplanan 6,5 metrelik ana ayna 18 altıgen parçadan oluşuyor ve hiçbir roketin burun konisine sığmadığı için katlanarak gönderildi. Kızılötesi ışıkta çalışan teleskobun kendi ısısı zayıf sinyalleri boğmasın diye 50 kelvinin (−223 °C) altında tutulması gerekiyor; bunu açıldığında yaklaşık 21 × 14 metreye ulaşan beş katmanlı güneş kalkanı sağlıyor. 2018'deki yırtılma, işte bu kalkanın bir deneme açılışında yaşandı ve fırlatmayı iki yıl daha geciktirdi.

Sık sorulanlar

Teleskop adını kimden aldı?

1961-1968 arasında NASA'yı yöneten ikinci yönetici James E. Webb'den. 2015'ten itibaren bazı bilim insanları adın değiştirilmesini önerdi; NASA'nın 2022'de 50 binden fazla belgeyi inceleyerek hazırladığı rapor değişikliği gerektiren bir kanıt bulmadı ve ad korundu.

2011'deki iptal girişimi neydi?

6 Temmuz 2011'de ABD Temsilciler Meclisi'nin ilgili ödenek komitesi, maliyetlerin hızla büyüdüğü bir dönemde projeyi iptal etmek için harekete geçti; ancak proje sürdürüldü.

Fırlatmadan sonra her şey yolunda gitti mi?

Fırlatma öncesi değerlendirmede, başarısız olursa telafisi olmayan 344 kritik adım saptanmıştı. Teleskop 24 Ocak 2022'de hedef yörüngesine ulaştı ve aylar süren ayna hizalamasının ardından 10 Temmuz 2022 itibarıyla tüm gözlem kiplerinin bilimsel kullanıma hazır olduğu doğrulandı.