Oort ve Hollanda radyo astronomisi

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Jan Oort'un hayatıyla Hollanda'da radyo astronomisinin doğuşunu ve büyümesini aynı zaman çizelgesinde bir araya getiriyor.

Oort 1900'de Franeker'de doğdu. Hikâyenin bilimsel kıvılcımı 1944'te geldi: Van de Hulst, hidrojenin 21 cm dalga boyunda yayın yapacağını öngördü. Bu öngörü, sonraki yılların bütün çalışmalarına yön verdi.

• 1949: SRZM kuruldu ve Oort başkanlığına geldi.
• 1951: Hidrojen yayını Kootwijk'te saptandı; öngörüden yalnızca 7 yıl sonra.
• 1956: 25 metrelik Dwingeloo teleskobu açıldı.
• 1970: Westerbork teleskobu hizmete girdi.

Çizelge, teorik bir öngörünün önce bir ölçüme, ardından giderek büyüyen teleskoplara dönüştüğünü gösteriyor. 1944'teki öngörüden 1970'teki Westerbork'a kadar geçen 26 yılda Hollanda, radyo astronomisinde kendi altyapısını kurdu. Oort 1992'de Leiden'de öldü.

Veriler ASTRON'a dayanıyor. Oort'un bilime katkıları için Jan Oort kimdir yazısına göz atabilirsiniz.

21 santimetre çizgisi neden bu kadar önemliydi?

Van de Hulst'un 1944'teki öngörüsü, savaş sürerken Leiden'de Oort'un teşvikiyle ortaya çıktı. Buna göre yıldızlararası ortamdaki nötr hidrojen, 21 santimetre dalga boyunda bir radyo spektral çizgisi olarak saptanabilirdi. Bu da galaksideki gazın radyo teleskoplarıyla izlenebileceği anlamına geliyordu.

1951'de Muller ve Oort bu ışınımı Kootwijk'teki Würzburg anteniyle yakaladı. Ekip çizgiyi kullanarak Samanyolu'nu haritaladı ve galaksinin büyük ölçekli sarmal yapısını ortaya koydu. Oort ayrıca galaksi merkezi bölgesindeki gazın büyük bölümünün merkezden dışarı doğru hızla hareket ettiğini buldu.

Çizelgedeki teleskoplar da bu çalışmaların ürünü. Kraliçe Juliana'nın 1956'da açtığı Dwingeloo, o dönem dünyanın en büyük yönlendirilebilir radyo teleskobuydu; 1957'de 76 metrelik Lovell Teleskobu onu geride bıraktı. Westerbork Sentez Radyo Teleskobu'nu ise 1970'te yine Kraliçe Juliana hizmete açtı.

Sık sorulanlar

SRZM ne demek?

Güneş ve Samanyolu'ndan Radyo Işınımı Vakfı. 23 Nisan 1949'da kurulan vakıf, bugünkü Hollanda Radyo Astronomi Enstitüsü ASTRON'un öncülüdür; Oort 1970'e kadar yönetim kurulu başkanlığını yaptı.

Dwingeloo teleskobu bugün ne durumda?

Ağustos 2009'dan beri Hollanda'da ulusal miras olarak korunuyor; onarıldıktan sonra radyo amatörlerinin de kullandığı bir tesise dönüştü.

Oort bulutu adı nereden geliyor?

Oort 1950'de, uzun dönemli kuyruklu yıldızların Güneş Sistemi'nin en dış kenarındaki dev bir buluttan geldiği fikrini bugünkü biçimine kavuşturdu. Fikri ilk öne süren Ernst Öpik olduğu için bulut zaman zaman Öpik-Oort bulutu diye de anılır.