Kuyruklu yıldız kuyrukları sayılarla

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, kuyruklu yıldız kuyruklarının ne zaman belirdiğini, onları neyin şekillendirdiğini ve ne kadar uzayabildiğini sayılarla özetliyor.

Kuyruk, kuyruklu yıldız Güneş'e 3-4 AB (450-600 milyon km) kadar yaklaştığında belirginleşiyor. Onu biçimlendiren güneş rüzgârının iki hızı var: yavaş rüzgâr saniyede 300-500 km, hızlı rüzgâr ise saniyede yaklaşık 750 km ile esiyor. Yani hızlı rüzgâr, yavaş rüzgârın en üst değerinden bile saniyede 250 km kadar daha hızlı.

Uzunluk rekorları şaşırtıcı boyutlara ulaşıyor:

• Hyakutake: İyon kuyruğu en az 570 milyon km uzunluğunda; kuyruğun belirginleştiği uzaklık aralığıyla aynı ölçekte.
• 1843 Büyük Kuyruklu Yıldızı: Kuyruğu yaklaşık 2 AB.
• Hale-Bopp: Sodyum kuyruğu yaklaşık 49 milyon km; Hyakutake'nin iyon kuyruğu bunun on bir katından fazla.

Hale-Bopp ayrıca 18 ay boyunca çıplak gözle görülebilmesiyle listede ayrı bir yer tutuyor.

Veriler NASA ve ESA kaynaklarına dayanıyor. Kuyrukların yönünü belirleyen etkenler için Kuyruklu yıldız kuyruğu neden Güneş'e ters? yazısını okuyabilirsiniz.

Kuyruk neyden oluşuyor?

Kuyruklu yıldızın katı çekirdeği donmuş gazlar, kaya ve tozdan oluşan, çoğu zaman birkaç kilometre genişliğinde bir “kirli kartopu”. Güneş'ten çok uzaktayken kuyruğu yok. Isındıkça buzlar sıvılaşmadan doğrudan gaza dönüşüyor, dışarı fışkıran gaz tozu da sürüklüyor ve çekirdeğin çevresinde koma denen, yüz binlerce kilometreye yayılabilen bir bulut oluşuyor. Kuyruk, bu komadan süpürülen malzeme.

Parlak kuyruklu yıldızların çoğunda aslında iki kuyruk var. Güneş'in morötesi ışığı gaz moleküllerini iyonlara çeviriyor; bu iyonlar güneş rüzgârının taşıdığı manyetik alana takılıp ince, dümdüz ve mavimsi bir iyon kuyruğu çiziyor. Toz taneciklerini ise güneş ışığının basıncı itiyor; tanecikler yörüngedeki hareketini de sürdürdüğü için toz kuyruğu geniş, kavisli ve beyaz ya da sarımsı görünüyor.

Rekor uzunlukların bir kısmı uzay araçları sayesinde öğrenildi: Hyakutake'nin iyon kuyruğunun boyu, Ulysses aracı 1 Mayıs 1996'da beklenmedik biçimde kuyruğun içinden geçince anlaşıldı.

Sık sorulanlar

Kuyruk neden bazen kuyruklu yıldızın önünden gider?

Kuyruğun yönünü cismin gidişi değil Güneş'in konumu belirliyor. Kuyruklu yıldız Güneş'in yanından dolanıp uzaklaşırken kuyruk hâlâ dışarıyı gösterdiği için önde kalıyor.

Güneş rüzgârının varlığı nasıl anlaşıldı?

1950'lerde astrofizikçi Ludwig Biermann, kuyrukların cisim hangi yöne giderse gitsin Güneş'ten kaçtığını fark etti. Bu, Güneş'ten sürekli bir parçacık akımı yayıldığını düşündürdü.

Bir kuyruk kopabilir mi?

Evet. Encke'nin iyon kuyruğu 20 Nisan 2007'de bir koronal kütle atımının içinden geçerken tamamen koptu; olayı STEREO uzay aracı görüntüledi.