Kırmızı cücelerde yüzey sıcaklığı

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, kırmızı cücelerin tayf alt sınıflarına göre (M0V'den M9V'ye) yüzey sıcaklıklarının nasıl düştüğünü gösteriyor.

Tablonun başındaki M0V yıldızları yaklaşık 3850 K ile grubun en sıcakları. Alt sınıf numarası büyüdükçe sıcaklık düzenli biçimde azalıyor: M1V 3660, M2V 3560, M3V 3430, M4V 3210 ve M5V 3060 K. M0V ile M5V arasındaki fark 790 K.

Düşüş her adımda aynı değil. M0V'den M1V'ye 190 K, M2V'den M3V'ye 130 K iniliyor; M5V'den M6V'ye geçişte ise fark 250 K'e çıkıyor ve sıcaklık 2810 K'e iniyor. Tablonun sonundaki M9V yıldızları yaklaşık 2380 K ile listenin en soğukları; M6V ile M9V arası 430 K tutuyor. Tablo M7V ve M8V sınıflarını göstermiyor.

• En sıcak: M0V, 3850 K
• En soğuk: M9V, 2380 K
• Toplam aralık: 1470 K

Veriler Rochester Üniversitesi'nden E. Mamajek'in derlediği tabloya dayanıyor. Bu yıldızların özelliklerini Kırmızı cüceler yazısında bulabilirsiniz.

Sıcaklık bir kırmızı cüce hakkında ne söyler?

Kırmızı cüceler, çekirdeğinde hidrojeni helyuma dönüştürerek parlayan ana kol yıldızlarının en küçüğü, en soğuğu ve en sönüğü. Gökbilimde bu ad çoğunlukla M tayf sınıfındaki ana kol yıldızları için kullanılıyor; tablodaki etiketlerin sonundaki V de yıldızın ana kolda olduğunu belirtiyor. Yüzey sıcaklığı yıldızın rengini de belirliyor: adları kırmızı olsa da NASA, bu yıldızların gözümüze daha çok turuncu görüneceğini belirtiyor.

Sıcaklıktaki düşüş, boyuttaki küçülmeyle el ele gidiyor. Mamajek'in ortalama yıldız değerleri tablosuna göre bir M0V yıldızının yarıçapı Güneş'inkinin 0,588 katıyken bu oran M4V'de 0,274'e, M9V'de 0,102'ye iniyor. Hem küçük hem soğuk olan bu yıldızlar çok az ışık saçıyor: Güneş'in yaydığı enerjinin ancak on binde üçü ile yüzde 7'si arasında bir bölümünü yayıyorlar. Sınıfın üst ucunda yaklaşık 0,6 Güneş kütlesindeki M0 yıldızları var; bunların üstünde turuncu K cüceleri başlıyor. Alt uçta ise çekirdeğinde kalıcı hidrojen kaynaşması başlatamayan kahverengi cüceler yer alıyor.

Sık sorulanlar

Tablodaki değerler tek tek yıldızlara mı ait?

Hayır, her satır o alt sınıf için bir ortalama. Gerçek yıldızlar bu değerlerden biraz sapabiliyor: M4 türündeki Barnard Yıldızı'nın yüzey sıcaklığı yaklaşık 3.195 K, yani M4V ortalamasına çok yakın.

Bu kadar soğuk yıldızlar yaygın mı?

Evet. NASA'nın tahminine göre Samanyolu'ndaki yıldızların aşağı yukarı yüzde 73-75'i kırmızı cüce; Güneş'e en yakın yıldız Proxima Centauri de bunlardan biri. Yine de çok sönük oldukları için çıplak gözle seçilemiyorlar.

Kırmızı cüceler ne kadar yaşar?

NASA'ya göre ömürleri 100 milyar yılı aşabiliyor. Yaklaşık 0,35 Güneş kütlesinin altındakilerin içi baştan sona karıştığı için hidrojenlerinin çok büyük bölümünü yakabiliyorlar.