Jüpiter yıldız olmaktan ne kadar uzak?
- Veri kaynağı
- NASA ve yıldız modelleri
- İnfografiğin yer aldığı yazı
- Yazıyı oku →
- İnfografikteki veriler
Verileri göster
Jüpiter 1 Döteryum füzyonu eşiği (kahverengi cüce) 13 Hidrojen füzyonu eşiği (en küçük yıldız) 80
Bu infografik ne anlatıyor?
Bu infografik, Jüpiter'in kütlesini bir cismin kendi içinde füzyon başlatabilmesi için gereken iki eşikle karşılaştırıyor.
Grafikte Jüpiter 1 değeriyle başlangıç noktası olarak yer alıyor; yani diğer değerler Jüpiter'in katı olarak okunuyor. İlk eşik, kahverengi cücelerin sınırı sayılan döteryum füzyonu: bunun için Jüpiter'in yaklaşık 13 katı gerekiyor. İkinci ve çok daha yüksek eşik ise gerçek bir yıldızın, yani en küçük yıldızın işareti olan hidrojen füzyonu: burada değer 80'e çıkıyor.
- Jüpiter, kahverengi cüce olabilmek için bile bugünkü kütlesinin 13 katına ulaşmalıydı.
- En küçük yıldız sınırı, kahverengi cüce eşiğinin altı katından fazla.
- Jüpiter ile yıldız olma eşiği arasında 80 katlık bir fark var.
Sıralama açık: Jüpiter, iki eşiğin de oldukça altında kalıyor ve yıldız olmaktan çok uzak. Veriler NASA ve yıldız modellerine dayanıyor. Konunun ayrıntıları için Jüpiter neden yıldız olamadı? yazısına göz atabilirsiniz.
Bu eşikler neden önemli?
Bir cismi yıldız yapan, çekirdeğinde süren nükleer füzyon. Kendi kütleçekimiyle sıkışan gazın merkezi ısınır; sıcaklık ve basınç yeterince yükselince hidrojen çekirdekleri kaynaşıp helyuma dönüşür ve büyük miktarda enerji açığa çıkar. NASA'ya göre Güneş'in çekirdeğinde sıcaklık yaklaşık 15 milyon °C. Jüpiter'in seyreltik çekirdeği için tahmin edilen değer ise yaklaşık 20.000 kelvin; füzyon için gerekenin çok altında.
İki eşik arasındaki bölgede kahverengi cüceler yer alıyor. Kütleleri Jüpiter'in yaklaşık 13 ile 80 katı arasında olan bu cisimler sürekli hidrojen füzyonu yapamıyor, ama hidrojenin ağır biçimi olan döteryumu bir süre kaynaştırıp biraz ışık ve ısı yayabiliyor, sonra yavaş yavaş soğuyor. İlk örnekleri 1995'te doğrulandı: Ülker kümesindeki Teide 1 ve Gliese 229B. Hidrojen füzyonunun alt sınırı hesaplarda Jüpiter kütlesinin yaklaşık 75-80 katı olarak veriliyor; infografikteki 80 bu aralığın üst ucu.
Sık sorulanlar
Jüpiter'e kütle eklenseydi büyür müydü?
Hayır. Kuramsal modellere göre kütlesi yüzde 40'tan fazla artsaydı iç kısmı o kadar sıkışırdı ki madde arttığı hâlde hacmi küçülürdü.
Jüpiter kendi ısısını üretir mi?
Füzyonla değil. Jüpiter, Güneş'ten aldığından fazla ısı yayar; bunun kaynağı iç kısmının çok yavaş büzülmesi. Bu olaya Kelvin-Helmholtz mekanizması denir.
