Eugene Parker ve güneş rüzgârı

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, güneş rüzgârını öngören kuramcı Eugene Parker'ın hayatını doğumundan ölümüne sekiz tarihle izliyor.

Parker 1927'de Houghton, Michigan'da doğuyor, 1951'de Caltech'te doktorasını tamamlıyor ve 1955'te Chicago Üniversitesi'ne geçiyor. Çizginin dönüm noktası 1958: Güneş rüzgârı kuramı bu yıl yayımlanıyor.

• 1962: Mariner 2, kuramı doğruluyor; yayımlanmasından yalnızca dört yıl sonra.
• 1988: Parker, nanoparlama fikrini ortaya atıyor ve Güneş üzerine çalışmayı onlarca yıl sürdürüyor.
• 2018: Adını taşıyan sondanın fırlatılışını görüyor.
• 2022: 94 yaşında hayatını kaybediyor.

Zaman akışında dikkat çeken şey, bir kuramın hem erken hem geç doğrulanma anlarını aynı kişinin yaşamış olması. 1958'deki fikir 1962'de bir uzay aracıyla sınanıyor, 2018'de ise kuramcının adını taşıyan bir sonda Güneş'e gönderiliyor. 1958 ile 2018 arasında tam 60 yıl var.

Veriler NASA'ya dayanıyor. Parker'ın çalışmalarını daha ayrıntılı anlatan Eugene Parker yazısını da okuyabilirsiniz.

Güneş rüzgârı fikri neden bu kadar önemliydi?

20. yüzyılın ortasına kadar Güneş, gezegenlerle yalnız kütleçekimi yoluyla ilişki kuran durgun bir cisim olarak görülüyordu. İlk ipucu kuyruklu yıldızlardan geldi: Kuyrukları hep Güneş'in ters yönünü gösteriyordu ve Ludwig Biermann bunu Güneş'ten yayılan parçacıklarla açıklamıştı. Sydney Chapman ise koronanın Dünya'nın yörüngesine kadar uzanacak kadar sıcak olduğunu düşünüyordu. Parker iki fikri birleştirdi: Bir milyon derecelik bir korona durgun kalamazdı; basınç gazı dışarı iterek önce ses hızının altında, belli bir uzaklıktan sonra da üstünde akan bir rüzgâr üretmeliydi. Kuram ayrıca Güneş döndükçe manyetik alan çizgilerinin sarmal bir biçim alacağını öngörüyordu; bu yapı bugün Parker sarmalı adıyla biliniyor.

1958 makalesi kolay yayımlanmadı. İki hakem reddedilmesini önerdi; derginin editörü Subrahmanyan Chandrasekhar makalede açık bir hata bulamayınca hakemleri devre dışı bırakıp yayımladı.

Sık sorulanlar

Mariner 2 kuramı nasıl doğruladı?

Venüs'e giden sonda, taşıdığı plazma ölçeriyle yol boyunca güneş rüzgârının kesintisiz estiğini gösterdi. Ölçümler rüzgârın yavaş ve hızlı iki bileşeni olduğunu da ortaya koydu.

Nanoparlama nedir?

Parker'ın önerisine göre Güneş'in her yerinde sürekli yaşanan sayısız küçük patlama koronayı ısıtıyor olabilir. Koronanın yüzeyden neden çok daha sıcak olduğu sorusuna verilen önde gelen yanıtlardan biri bu.

Sondaya adının verilmesi neden özeldi?

Parker Solar Probe, NASA'nın yaşayan bir kişinin adını taşıyan ilk uzay aracıydı. Parker, 12 Ağustos 2018'deki kalkışı Cape Canaveral'da yerinde izledi.