Ay'ın 29,5 günlük döngüsü

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Ay'ın yaklaşık 29,5 günde tamamladığı evre döngüsünü gün gün gösteriyor.

Döngü 0. günde yeni ayla başlıyor; bu evrede Ay görünmüyor. Ardından evreler birbirini şu sırayla izliyor:

• 3,7. gün: büyüyen hilal, akşamları batı göğünde.
• 7,4. gün: ilk dördün; Ay'ın sağ yarısı aydınlık.
• 14,8. gün: dolunay; Ay bütün gece gökte.
• 22,1. gün: son dördün; bu kez sol yarı aydınlık.
• 29,5. gün: döngü yeniden yeni ayla kapanıyor.

Ana evreler arasında yaklaşık 7,4 günlük düzenli aralıklar var: yeni aydan ilk dördüne, ilk dördünden dolunaya, oradan son dördüne ve yeniden yeni aya geçişlerin her biri bir haftayı biraz aşıyor. Dolunay, döngünün tam ortasına denk geliyor. İlk dördün ile son dördün ise aynı büyüklükte ama ters taraflardan aydınlanan iki yarım ay olarak döngünün iki yarısını birbirinden ayırıyor.

Veriler NASA'ya dayanıyor. Ay'ın evrelerinin nedenini Ay neden yarım görünür? yazımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Ay'ın evreleri neden oluşur?

Ay kendi ışığını üretmez; üzerine düşen Güneş ışığını yansıtır. Bu yüzden, tıpkı Dünya gibi, her an bir gündüz yüzü ve bir gece yüzü vardır. NASA'nın vurguladığı gibi Ay'ın yarısı her zaman aydınlıktır. Değişen, o aydınlık yarının ne kadarının bize dönük olduğudur.

Ay Dünya'nın çevresinde dolanırken Güneş, Dünya ve Ay arasındaki açı her gün biraz değişir. Yeni ayda aydınlık yüz bütünüyle bize ters, dolunayda ise bütünüyle bize dönüktür. İnfografikteki ana duraklar arasında geçiş evreleri de vardır: ilk dördünden sonra büyüyen şişkin ay, dolunaydan sonra küçülen şişkin ay, son dördünden sonra da küçülen hilal gelir. Dördünlerde Ay, Dünya'dan bakıldığında Güneş'le aşağı yukarı dik açı yapar.

Gözlem saatleri de evreye bağlıdır. İlk dördün öğle saatlerinde doğar, gece yarısı dolayında batar. Son dördün ise gece yarısı dolayında doğup öğleye doğru battığı için sabahları gündüz gökyüzünde kolayca seçilir.

Sık sorulanlar

Evreler Dünya'nın gölgesinden mi oluşur?

Hayır. Bu çok yaygın bir yanlış inanıştır. Dünya'nın gölgesi Ay'a yalnız Ay tutulmalarında düşer. Bu da ancak dolunayda ve yılda yalnız birkaç kez olur.

Yarım aya neden "dördün" denir?

Çünkü Ay bu noktada evre döngüsünün dörtte birini tamamlamış olur. İngilizcedeki quarter (çeyrek) adı da aynı mantığa dayanır.

Güney yarımkürede de aynı taraf mı aydınlanır?

Hayır. Örneğin Avustralya'dan Ay ters yönden görüldüğü için aydınlık taraflar kuzey yarımküredekinin tersine döner.