Webb'in orta kızılötesi gözünden Karina'daki ürkütücü Kedi Başı Bulutsusu

Fotoğrafın ortasında, aşağıdan neredeyse en üste kadar uzanan mavimsi gri bir toz şeridi var. Bu şeridin düzensiz biçimi, sırtını bize dönmüş oturan bir kediyi andırıyor: Kuyruk aşağıya doğru uzanıyor ve görüntünün alt üçte birinde üçgen biçimli bir toz tepesine dönüşüyor. Kedinin başı sağa dönük ve beyaz renkte parlayan bir "göz" taşıyor. Arka plan büyük ölçüde kırmızı; sol ve sağ üst köşelerde uzayın karanlığı görünüyor. Kedinin solunda kubbe biçimli, sönük toz iplikçikleri yer alıyor. Karenin her yanına sarı ve mavi yıldızlar dağılmış; bazıları James Webb Uzay Teleskobu'nun imzası olan sekiz kollu kırınım çizgileriyle görünüyor.

Karina Bulutsusu'nun küçük bir köşesi

NASA'nın aktardığına göre Kedi Başı Bulutsusu, Dünya'dan yaklaşık 7.500 ışık yılı uzaklıktaki geniş ve dağınık yıldız oluşum bölgesi Karina Bulutsusu'nun içinde yer alıyor. Adını, sırtını bize dönmüş oturan bir kediye benzemesinden alan bu küçük alan, NASA'nın deyişiyle Karina Bulutsusu'nun içinde oluşmakta olan yıldızlar barındıran, görece küçük ve tozlu bir iplikçik.

Bulutsunun kendine özgü biçimini büyük olasılıkla Karina'daki dev yıldızların yoğun morötesi ışınımı ve yıldız rüzgârları zamanla yontmuş. Bu yıldız kaynaklı etki çevredeki gaz ve tozu aşındırırken, kedi biçimli sütunun içindeki daha yoğun madde şimdilik bu aşınmaya direniyor. NASA, Kedi Başı'nın geçici bir manzara olduğunu, yıldızlar oluşup evrimleştikçe zamanla dağılacağını vurguluyor.

Orta kızılötesinde neler görünüyor?

Bu görüntü Webb'in orta kızılötesi cihazı MIRI ile elde edildi. Orta kızılötesinde, yıldız ışığıyla uyarılan ılık toz ve karbon temelli moleküllerin yaydığı ışık, bulutsunun içindeki karmaşık yapıların çizgilerini ortaya çıkarıyor. Yerel koşullar ve bileşimdeki değişimler renk ve parlaklık farklarına yol açıyor. Sütunun solundaki narin küreler ve iplikçikler, en belirgin hâllerini bu görüntüde alıyor.

Sütunun sağında, orta kızılötesinde sarı görünen parlak bir ışık kaynağı var. NASA'ya göre bu, büyük olasılıkla tozun içine gömülü bebek bir yıldız ve çevresindeki maddenin kırmızımsı ışımasının önünde duruyor. Kaynağın üzerinden ince bir iplikçik geçiyor gibi görünse de kurum, yalnız bu görüntüye bakarak ikisinin fiziksel olarak ilişkili olup olmadığının söylenemeyeceğini belirtiyor. Görsel, Uzay Teleskobu Bilim Enstitüsü (STScI) uzmanı Joseph DePasquale tarafından işlendi.

Üç farklı ışık, tek bir kedi

Bu kare, aynı bölgenin üç parçalı bir portresinin parçası. NASA, Cadılar Bayramı'na denk getirerek Hubble ve Webb'in Kedi Başı görüntülerini birlikte yayımladı:

• Hubble (görünür ışık): Parlak bir gaz kenarıyla çevrili, opak, koyu kahverengi bir toz sütunu. Sağ kenardaki sisli sarı şerit, yakındaki dev yıldızların morötesi ışınımıyla iyonlaşan gazla uyumlu; bu durum fotobuharlaşma denen süreci tetikliyor olabilir.
• Webb NIRCam (yakın kızılötesi): İplikçik daha saydamlaşıyor, yüzeyinin karmaşık yapısı seçilebilir hâle geliyor; yoğun bir yıldız topluluğu ve Samanyolu'nun ötesindeki sönük arka plan galaksileri beliriyor.
• Webb MIRI (orta kızılötesi): Bu sayfadaki görüntü; ılık toz ve karbon temelli moleküllerin çizdiği ince yapılar.

Neden önemli?

NASA'ya göre Hubble ve Webb'in birbirini tamamlayan bakışları, gökbilimcilerin "yıldız oluşumu" denen zor yakalanır, kaotik ve karmaşık süreci daha iyi anlamasına yardım ediyor. Görünür ışık sütunun dış kabuğunu ve iyonlaşmış gazı, kızılötesi gözlemler ise tozun ardında saklanan genç yıldızları ve yıldızlararası ortamın kimyasını gösteriyor. Dev yıldızların çevrelerini nasıl yonttuğunu ve bu süreçte yeni yıldızların nasıl doğduğunu izlemek için Kedi Başı gibi küçük, yoğun sütunlar doğal laboratuvar işlevi görüyor.

Hubble ve Webb'in aynı bölgeyi görünür ve kızılötesi ışıkta nasıl gördüğünü Kedi Başı Bulutsusu haberimizde ayrıntılı olarak okuyabilirsiniz. Karina Bulutsusu'nun Webb'le görüntülenen başka bir köşesi için yıldız dolu hazine sandığı yazımıza, bulutsu türleri için Bulutsular maddemize göz atabilirsiniz.