The Wandering Earth

Güneş'in beklenenden çok daha hızlı yaşlandığı bir gelecekte insanlık kaçmak için uzay gemisi yapmıyor; gezegenin kendisini gemiye çeviriyor. Frant Gwo'nun yönettiği The Wandering Earth, Dünya'nın yüzeyine kurulan dev motorlarla gezegeni Güneş Sistemi'nden çıkarıp başka bir yıldıza götürmeye çalışan bir uygarlığın en zor gününü anlatıyor. 2019'da Çin Yeni Yılı'nda vizyona giren film, The Hollywood Reporter'ın deyişiyle Çin'in ilk tam ölçekli yıldızlararası gösterisi oldu ve ülkenin tüm zamanların en çok kazanan filmleri arasına girdi.

Konusu

Güneş olağan dışı bir hızla genişlemeye başlamış ve yüz yıl içinde Dünya'yı yutma tehlikesi doğmuştur. Ortak bir dünya hükümeti, gezegenin yüzeyine binlerce dev füzyon motoru kurdurur. Plan, Dünya'yı Güneş'in çevresindeki yörüngesinden koparıp yaklaşık 4,3 ışık yılı uzaktaki Alfa Centauri yıldız sistemine doğru yola çıkarmaktır. İnsanlığın yarısı, çoğunlukla kurayla seçilerek dev yeraltı kentlerine taşınır; geride kalanlar, gezegenin dönüşünün durmasıyla gelen soğukta ve felaketlerde hayatını kaybeder.

Astronot Liu Peiqiang, gezegene yol gösteren uluslararası uzay istasyonundaki görevine giderken küçük oğlu Qi'yi kayınpederinin yanına bırakır. On yedi yıl sonra, babasının dönüşüne az kalmışken yetişkin Qi, kız kardeşi Duoduo'yu donmuş yüzeyi görmeye götürür. Tam bu sırada Dünya, hızlanmak için Jüpiter'in yanından geçerken dev gezegenin çekimi beklenmedik biçimde artar; depremler motorların birçoğunu susturur ve Dünya, Jüpiter'e çarpma rotasına girer. Qi ve ailesi kendilerini bir kurtarma ekibinin içinde, durmuş motorları yeniden çalıştırmak için zamana karşı yarışırken bulur. Yörüngedeki istasyonda ise Peiqiang, istasyonu yöneten yapay zekâ MOSS'un Dünya'dan vazgeçmeye karar verdiğini öğrenir.

Yapım ve oyuncular

Film, 3 Cisim Problemi'nin yazarı Liu Cixin'in 2000 tarihli aynı adlı kısa öyküsünden serbestçe uyarlandı. China Film Group, 2012'de Liu'nun üç eserinin haklarını aldı; Frant Gwo bunlar arasından en sinemaya uygun gördüğü The Wandering Earth'ü seçti. Gwo'ya göre öykü, birkaç bin yıla yayılan geniş bir zaman çizgisiyle anlatılıyordu; film ise yalnızca bu dünyayı arka plan olarak kullanmalı ve karakterlere odaklanmalıydı. Krizi tetikleyen olay olarak Jüpiter'in seçilmesinin nedeni de görseldi: Dev gezegenin yanında Dünya küçük ve kırılgan görünüyordu.

Ekip, filmin dünyasını kurmak için yaklaşık sekiz ay çalıştı; siyasetten beslenmeye kadar gelecekteki toplumun her katmanı düşünüldü ve Çin Bilimler Akademisi'nden dört bilim insanı danışman olarak sürece katıldı. Üç yüz kişilik bir konsept sanat ekibi on beş ayda üç bin kavram çizimi hazırladı. Çekimler 26 Mayıs 2017'de Qingdao'da başladı ve 27 Eylül 2017'de bitti; uzay giysileri ve dış iskeletler Yeni Zelandalı Weta Workshop'ta üretildi. Başrollerde Wu Jing, Qu Chuxiao, Li Guangjie, Ng Man-tat, Zhao Jinmai ve Qu Jingjing var. Başlangıçta kısa bir konuk rol için çağrılan Wu Jing, yapım maddi sıkıntıya düşünce ücretinden vazgeçip filme yatırım yaptı. Müzikleri Roc Chen besteledi; kayıtlar Londra'daki Abbey Road Stüdyoları'nda Kraliyet Filarmoni Orkestrası'yla yapıldı.

Bilim ne diyor?

Filmin çıkış noktası olan "genişleyen Güneş" gerçek bir bilimsel öngörüye dayanıyor, ama takvimi tamamen farklı. NASA'ya göre Güneş yaklaşık 4,6 milyar yıl önce oluştu ve ömrünün yarısına henüz gelmedi. Çekirdeğindeki hidrojen azaldıkça yıldızın dış katmanları genişleyecek ve Güneş bir kırmızı deve dönüşecek. Bu aşamada Merkür ile Venüs'ü yutması, Dünya'yı da yutabilmesi bekleniyor. Ancak bu süreç milyarlarca yıl sonra başlayacak. Yıldız evrimi modellerinde Güneş'in yüz yıl gibi kısa bir sürede bu hâle gelmesine yol açacak bilinen bir mekanizma yok; filmdeki "olağan dışı genişleme" bu yüzden tamamen kurgu. Gerçekte Dünya'yı daha önce bekleyen tehlike, Güneş'in parlaklığındaki yavaş artış: Yaklaşık bir milyar yıl içinde Güneş'in yüzde 10 daha parlak olacağı ve bunun okyanusların buharlaşmasını başlatabileceği hesaplanıyor.

Dünya'yı yerinden oynatmak ise bugünkü bilgimizle akıl almaz bir enerji gerektiriyor. Film bu zorluğu gizlemiyor; gezegenin dönüşünü durdurmanın dev dalgalara ve milyarlarca insanın ölümüne yol açtığını gösteriyor. Jüpiter'in yanından geçerek hız kazanma fikri ise sağlam bir temele dayanıyor: Kütleçekimi yardımı denen bu manevra, uzay araçlarının yakıt harcamadan hızlanmak için gezegenlerin çekimini kullandığı gerçek bir tekniktir. Jüpiter bunun için ideal bir gezegen; NASA'nın verilerine göre Dünya'dan 11 kat geniş ve içi boş olsaydı yaklaşık bin Dünya alacak büyüklükte.

Filmin doruk noktasında sık sık anılan Roche sınırı da gerçek bir kavram. Bir gök cismi, daha büyük bir cisme belirli bir mesafeden fazla yaklaşırsa büyük cismin uyguladığı gelgit kuvvetleri, küçük cismi bir arada tutan kendi kütleçekiminden üstün gelir ve cisim parçalanmaya başlar. Dünya gibi kayalık bir gezegen için bu tehlike gerçek; gerçi Dünya'nın bu sınıra girmesinin çok öncesinde atmosferi ve okyanusları büyük ölçüde etkilenirdi. Jüpiter'in atmosferinin büyük kısmı hidrojen ve helyumdan oluşuyor. Filmdeki "Jüpiter'i ateşleme" fikri, hidrojenin yanması için gereken oksijenin Dünya atmosferinden gelmesine dayanıyor. Bu çözüm, bilimden çok sinemanın dramatik ihtiyacına hizmet ediyor; ama filmin bu fikri bir mühendislik denklemi gibi anlatmaya çalışması, türün meraklılarının dikkatini çekti.

Etkisi

Film, Çin Yeni Yılı tatilinde gösterime girdi ve altı günde 2 milyar yuanı aşarak bir Çin filmi için rekor kırdı. Dünya genelinde yaklaşık 700 milyon dolar hasılat elde etti; bu, onu Çin'in tüm zamanların en çok kazanan filmleri arasına soktu. Netflix, filmin Çin dışındaki dijital yayın haklarını satın aldı. Eleştirmenlerin önemli bir kısmı görsel efektleri ve büyük ölçekli sahneleri övdü, hikâyenin özgünlüğünü ve karakter derinliğini ise yetersiz buldu. Bazı yorumcular, Hollywood'daki benzerlerinin aksine filmin tek bir kahramanı değil, farklı ülkelerden insanların ortak çabasını öne çıkardığını vurguladı. Film, 2019'da en iyi film ve en iyi ses dallarında Altın Horoz Ödülü'nü kazandı. Başarısı, olayları öncesine taşıyan ikinci filmin yolunu açtı: The Wandering Earth 2 Ocak 2023'te vizyona girdi.

Gezegenini terk etmek zorunda kalan insanlık temasını seviyorsanız Yıldızlararası (Interstellar) ve Güneş'i yeniden canlandırmaya giden bir ekibi anlatan Sunshine iyi birer eşlikçi olabilir.

Kısaca

• Yıl: 2019
• Yönetmen: Frant Gwo
• Uyarlandığı eser: Liu Cixin'in aynı adlı kısa öyküsü
• Süre: 125 dakika
• Ülke: Çin
• Oyuncular: Wu Jing, Qu Chuxiao, Li Guangjie, Ng Man-tat, Zhao Jinmai, Qu Jingjing
• Ödüller: Altın Horoz en iyi film ve en iyi ses