Prey

Kuzey Amerika'nın Büyük Ovaları, yıl 1719. Genç bir Komançi kadın geyik izi sürerken gökyüzünde tuhaf ışıklar görüyor ve bunu, avcı olmaya hazır olduğunu gösteren bir işaret sayıyor. Oysa o ışıklar bir uzay aracından geliyor. Dan Trachtenberg'in yönettiği 2022 yapımı Prey, Predator serisinin beşinci filmi ve 1987'deki ilk filmin yaklaşık üç yüz yıl öncesinde geçen bir ön hikâye. Seriyi sade bir hayatta kalma hikâyesine geri döndüren film, eleştirmenlerin büyük bölümüne göre ilk filmden bu yana serinin en iyisi oldu.

Konusu

Naru şifacı olarak yetiştirilmiş ama ağabeyi Taabe gibi büyük bir avcı olmayı düşlüyor. Kabileden biri bir dağ aslanının saldırısına uğrayınca iz sürme becerisini gösterme fırsatı buluyor; ancak çevresindekiler onu hâlâ ciddiye almıyor. Naru ise ormanda dağ aslanından çok daha büyük bir tehlikenin dolaştığına ikna olmuş durumda ve köpeği Sarii ile birlikte onun peşine düşüyor.

Karşısına çıkan, ovaların en güçlü canlılarını tek tek deneyen, görünmez olabilen bir avcı. Naru'nun silahı ne kas gücü ne de teknoloji; gözlemleme, öğrenme ve düşmanının nasıl gördüğünü çözme yeteneği. Bölgede tuzak kuran Fransız kürk avcıları da işin içine girince ova, birden fazla avcının çarpıştığı bir alana dönüşüyor.

Yapım ve oyuncular

Trachtenberg ve senarist Patrick Aison, 2016'dan beri üzerinde çalıştıkları fikri, 2018'deki The Predator çekilirken yapımcı John Davis'e götürdüler. Trachtenberg'in çıkış noktası, kendini kanıtlamaya çalışan biri ve onun karşı karşıya kalabileceği en zor rakipti. Proje uzun süre Skulls (Kafatasları) kod adıyla gizli tutuldu; Kasım 2020'de bunun aslında yeni bir Predator filmi olduğu ortaya çıktı. Yönetmen, filmi Predator adı hiç anılmadan pazarlamayı bile düşünmüştü.

Naru'yu Amber Midthunder canlandırıyor; Taabe'yi Dakota Beavers, avcıyı ise Dane DiLiegro oynuyor. Trachtenberg, Kevin Peter Hall'ın iri yapılı avcısından farklı, daha ince ve daha az insansı bir yaratık istedi; Amalgamated Dynamics'in yeni tasarımı bu fikirle şekillendi. Komançi yapımcı Jhane Myers, ekibe dönemin kültürü hakkında ciltler dolusu kaynak hazırladı; senaryonun ilk taslağında hiç yer almayan atlar onun ısrarıyla filme eklendi.

Çekimler Haziran 2021'de Kanada'nın Calgary kenti yakınlarında, büyük ölçüde Stoney Nakoda yerli halkının topraklarında başladı ve eylülde tamamlandı. Görüntü yönetmeni Jeff Cutter, gece sahnelerinde çoğunlukla meşale ışığına ve ay ışığını taklit eden hafif mavi tonlara güvenerek doğal bir ışık kullandı. Film İngilizce çekildi, ardından bütün oyuncuların katılımıyla tamamen Komançi diline seslendirildi; bu, Komançi dilinde eksiksiz seslendirmesi yapılan ilk uzun metrajlı film oldu. Müzikleri Sarah Schachner besteledi.

Prey ilk kez 21 Temmuz 2022'de San Diego Comic-Con'da gösterildi ve 5 Ağustos'ta ABD'de Hulu'nun özgün filmi olarak yayımlandı; diğer birçok ülkede Disney+ üzerinden izleyiciyle buluştu. Stüdyoya göre Hulu'da o güne kadarki en çok izlenen ilk gösterim oldu. Film altı Primetime Emmy dalında aday gösterildi ve ses kurgusu dalında ödül aldı; bu, Predator serisinin ilk Emmy ödülüydü.

Bilim ne diyor?

Naru'nun en akıllıca buluşu, vücut ısısını düşüren bir bitkiyi kullanarak avcının termal görüşünden saklanması. Fikrin temeli ilk filmdeki çamur sahnesiyle aynı: Isı gören bir göz, çevresinden daha sıcak olan cisimleri seçer. Normal vücut sıcaklığındaki bir insan en çok 10 mikrometre dolayındaki kızılötesi dalga boylarında ışır; termal kameralar bu ışınımı yakalayarak karanlıkta bile insanları görünür kılar. Gökbilimciler de aynı ilkeyle, görünür ışıkta toz bulutlarının ardında kalan yıldız doğum bölgelerini kızılötesinde inceliyor.

Filmin bir başka ilgi çekici yanı, gökte görülen ışıkları yorumlama biçimi. Naru ışıkları kendi kültüründeki bir efsane kuşla ilişkilendiriyor. İnsanlar binlerce yıldır gökteki olağan dışı olayları, kuyruklu yıldızları ve parlak göktaşlarını kendi anlam dünyalarına göre okudu. Bugün bilim insanları da gökteki her tuhaflığı önce doğal nedenlerle açıklamaya çalışıyor. 19 Ekim 2017'de Hawaii'deki Pan-STARRS 1 teleskobuyla keşfedilen 'Oumuamua, Güneş Sistemi'nden geçtiği doğrulanan ilk yıldızlararası cisim oldu. Uzunluğu 100 ile 1.000 metre arasında tahmin edilen bu tuhaf, uzun gövdeli cismin bir güneş yelkeni olabileceği bile öne sürüldü; ancak 2019'a gelindiğinde gökbilimcilerin çoğu onun doğal bir cisim olduğu sonucuna vardı.

Bir uzaylının 1719'da Dünya'ya inip yalnızca av için zaman harcaması, yıldızlararası yolculuğun çok ucuz ve kolay olduğu bir uygarlığı varsayıyor. Bize en yakın yıldız Proxima Centauri yaklaşık 4,25 ışık yılı uzakta ve bilinen geleneksel itki yöntemleriyle oraya ulaşmak binlerce yıl sürer. NASA'nın doğruladığı ötegezegenlerin sayısı 6.000'i aşmış olsa da hiçbirinde henüz yaşam izi bulunmuş değil; filmin avcısı bu yüzden bilimden çok, bizim "yalnız mıyız?" sorusuna verdiğimiz karanlık bir cevap.

Etkisi

Prey, büyük ölçüde yerli oyunculardan oluşan bir kadroyu merkeze alan bu ölçekte bir tür filmi olarak dikkat çekti. Filmin başarısı, Trachtenberg'in seriye geri dönmesini sağladı: Yönetmen 2025'te hem animasyon filmi Predator: Killer of Killers'ı hem de avcıların kendi dünyasına uzanan Predator: Badlands'i çekti. İzleyiciyi serinin çıkış noktasındaki o ilk ava, bu kez çok daha eski bir zamanda geri götüren yapım, serinin yeniden doğuşunun başlangıcı oldu.

Kısaca

• Yıl: 2022
• Yönetmen: Dan Trachtenberg
• Senaryo: Patrick Aison
• Süre: 99 dakika
• Oyuncular: Amber Midthunder, Dakota Beavers, Dane DiLiegro, Michelle Thrush
• Ödüller: Ses kurgusu dalında Primetime Emmy
• Özellik: Tamamen Komançi dilinde seslendirilen ilk uzun metrajlı film