Bir Astronotun Sonsuz Yolculuğu (Spaceman)

Bir Astronotun Sonsuz Yolculuğu, Adam Sandler'ı alışılmış komedi rollerinden çok uzak, sessiz ve hüzünlü bir karakterde gösteren bir bilimkurgu draması. Johan Renck'in yönettiği film, Güneş Sistemi'nin uzak bir köşesine tek başına gönderilen Çek bir kozmonotun yalnızlığını, evliliğini ve geçmişiyle hesaplaşmasını anlatıyor. Jaroslav Kalfař'ın 2017 tarihli romanı Spaceman of Bohemia'dan uyarlanan film, Şubat 2024'te Berlin Film Festivali'nde gösterildikten sonra 1 Mart 2024'te Netflix'te yayına girdi.

Konusu

Jakub Procházka, Jüpiter'in ötesindeki gizemli bir toz ve parçacık bulutunu incelemek için yola çıkan bir Çek kozmonottur. Görevinin altıncı ayındadır ve buluta ulaşmak için rakip bir Güney Kore göreviyle yarışmaktadır. Gemide tek başına olan Jakub'un en büyük sorunu ise yalnızlıktır. Dünya'da bıraktığı hamile eşi Lenka bir süredir onunla konuşmamaktadır; görev komiseri Tuma da Jakub'un ruh hâli bozulmasın diye bazı mesajları ondan saklar.

Bir gün Jakub, geminin bir bölmesinde insan zihnini okuyabilen, örümceğe benzer bir yaratıkla karşılaşır. Ona Hanuš adını verir. İnsanları anlamak isteyen bu ziyaretçi, Jakub'un anılarında dolaşarak onun babasıyla, eşiyle ve kendisiyle olan ilişkisini sorgulamasına yol açar. Film, bir uzay macerasından çok bu konuşmalar üzerinden ilerleyen içe dönük bir yolculuk.

Yapım ve oyuncular

Netflix projeyi Ekim 2020'de duyurdu; senaryoyu Colby Day yazdı. Başlangıçta romanın adını taşıyan film, Nisan 2021'de Carey Mulligan'ın kadroya katılmasıyla Spaceman adını aldı. Çekimler 19 Nisan 2021'de New York'ta başladı ve 1 Temmuz 2021'de Çekya'da, Prag ve Orta Bohemya bölgesinde tamamlandı. Lenka rolünde Carey Mulligan, Hanuš'un sesinde Paul Dano, teknisyen Petr rolünde Kunal Nayyar, Komiser Tuma rolünde Isabella Rossellini ve Lenka'nın annesi rolünde Lena Olin yer alıyor. Müzikleri Max Richter besteledi; Richter'in Sparks grubuyla birlikte yaptığı "Don't Go Away" adlı parça da filmde kullanıldı.

Yaklaşık 40 milyon dolarlık bütçeyle çekilen filmin 2023'te çıkması planlanıyordu; ancak Hollywood oyuncu grevi yüzünden yayın 2024'e kaldı. Eleştiriler karışıktı: Bazı yorumcular Sandler'ın oyunculuğunu çok beğendi, bazıları ise filmin ilginç fikirlerini yeterince derinleştiremediğini düşündü.

Romanın yazarı Jaroslav Kalfař, 1988'de Prag'da, Kadife Devrim'den bir yıl önce doğdu ve 2003'te on beş yaşındayken ABD'ye taşındı. Romanında, uluslararası arenada kendini kanıtlamaya çalışan küçük bir ülkenin ilk bağımsız kozmonotunu ve onun sekiz ay sürecek yalnız görevini anlatıyor. Film, yapım şirketleri Tango Entertainment, Channing Tatum ile Reid Carolin'in Free Association şirketi ve Sinestra tarafından hazırlandı; Berlin Film Festivali'nde Berlinale Special bölümünde gösterildi. RogerEbert.com'da Robert Daniels, Sandler'ın bu kayıtta çok güçlü olduğunu yazarken, IGN'den Siddhant Adlakha görsel anlatımın filmin soyut fikirlerini bastırdığını savundu.

Bilim ne diyor?

Filmin uzay görevi büyük ölçüde bir metafor. Romanda kozmonotun hedefi Venüs yakınındaki bir toz bulutuyken film bunu Jüpiter'in ötesine taşıyor. Jüpiter, Güneş'e ortalama 778 milyon kilometre (5,2 astronomik birim) uzaklıkta. Bu mesafe, Jakub'un Dünya'yla neden gecikmeli ve kesintili iletişim kurduğunu açıklamaya yetiyor; ışık hızıyla giden radyo sinyalleri bile bu uzaklıklarda dakikalar alıyor. Ancak gerçek bir insanlı Jüpiter görevi bugün için bir hayal: İnsanlar şimdiye kadar Ay'dan daha uzağa gitmedi.

Filmin gerçeğe en yakın yanı, uzun süreli yalnızlığın insan zihni üzerindeki etkisi. NASA bu konuyu ciddiye alıyor: Astronot Scott Kelly ile kozmonot Mikhail Kornienko, Uluslararası Uzay İstasyonu'nda 340 gün geçirdi; bu sürede yapılan deneylerde Kelly'nin tek yumurta ikizi Mark Kelly Dünya'da kontrol grubu olarak izlendi. Çalışma, uzun uzay uçuşlarının DNA'dan bilişsel işlevlere kadar kalıcı izler bırakabildiğini gösterdi. Jakub'un tek başına geçirdiği aylar ise bu deneyimden de ağır: İstasyondaki astronotlar hiçbir zaman yalnız değil.

Filmin bir başka ilginç ayrıntısı Çek kimliği. Gerçek tarihte Çekoslovak pilot Vladimír Remek, 2-10 Mart 1978'de Soyuz 28 ile uzaya giderek ABD ve Sovyetler Birliği dışından uzaya çıkan ilk insan oldu. Avrupa Uzay Ajansı onu "uzaydaki ilk Avrupalı" olarak anıyor. Jakub'un "ülkesinin ilk kozmonotu" olarak taşıdığı ağır ulusal beklenti, bu tarihsel arka planla birlikte düşünüldüğünde daha anlamlı hâle geliyor.

Evrenin başlangıcından kalma olduğu söylenen ve her anın aynı anda var olduğu bulut ise tamamen kurgusal. Bilimsel olarak Güneş Sistemi'nde böyle bir yapı bilinmiyor; film onu Jakub'un iç dünyasının bir yansıması olarak kullanıyor.

Etkisi

Film, Adam Sandler'ın dramatik rollerdeki başarısını bir kez daha gündeme getirdi ve Netflix'in bilimkurguyu duygusal bir dram olarak işleyen yapımları arasına girdi. Uzayda yalnız kalan bir insanın iç yolculuğunu anlatan bu yaklaşım, Ay (Moon) ve Yıldızlara Doğru (Ad Astra) gibi filmlerle aynı damardan besleniyor.

Kısaca

• Yıl: 2024
• Yönetmen: Johan Renck
• Senaryo: Colby Day
• Süre: 107 dakika
• Oyuncular: Adam Sandler, Carey Mulligan, Paul Dano (ses), Kunal Nayyar, Isabella Rossellini
• Dayandığı eser: Jaroslav Kalfař, Spaceman of Bohemia