23 Kasım 2026, PazartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Bugün uzayda, Sıradaki fırlatma: Ariane 64 Block 2 fırlatması: Amazon Leo (LE-04)23 Kasım 2026, 14:09

Videonun özgün adı: Vlog 22: Sleeping aboard Orion: A cozy night in microgravity · Yayımlayan: Canadian Space Agency

Haberin tamamı: Uzay yolculuğu uyku ve sirkadiyen ritim hakkında ne öğretiyor?

Videoda ne anlatılıyor?

Kanada Uzay Ajansı'nın vlog serisinin 22. bölümü, başlığında Orion'daki geceyi “mikroyerçekiminde rahat bir gece” diye tanımlıyor. Uzay aracında uyku ilk bakışta sıradan bir ayrıntı gibi görünse de görev planlamasının önemli konularından biri. Yakın bir örnek, Nisan 2026'daki Artemis II Ay çevresi uçuşu: Mürettebat, kendilerinin ve ailelerinin seçtiği müziklerle uyandırıldı; bu bir tedavi değil, moral geleneğiydi. Astronotlar ayrıca NASA'nın Artemis Mürettebat Sağlığı ve Hazırlığı Araştırması kapsamında bilek tipi hareket ve uyku izleyicileri taktı.

Uzayda uyku neden zor?

Dünya çevresinde yaklaşık 90 dakikada bir tur atan bir araçta astronotlar 24 saatte yaklaşık 16 gün doğumu ve batımı yaşıyor; iç saati hizalayan en güçlü işaret olan ışık bu yüzden güvenilmez hâle geliyor. Uyku, sirkadiyen saat ile uyanık kaldıkça biriken uyku baskısı tarafından birlikte yönetiliyor ve uzay uçuşu bu ikisini birbirinden koparabiliyor.

Astronotlara günde yaklaşık 8,5 saat uyku zamanı ayrılsa da araştırmalar çoğunlukla 6 ile 6,5 saat uyuduklarını gösteriyor. ISS'teki çalışmalar, altı saat ve altındaki uykuyu uyanık dikkatte ölçülebilir bir düşüşle ilişkilendirdi. Bu nedenle uzay araçlarında ışık, yaşam destek sisteminin bir parçası gibi ele alınıyor: Mavi açısından zengin beyaz ışık uyanıklığı desteklerken loş ve mavisi azaltılmış ışık beyni uykuya hazırlıyor.

Sık sorulanlar

Astronotların uykusunu iyileştirmek için neler deneniyor?

Egzersiz, öğün, ışık ve iş planı çevresinde kurgulanan programlar uyku kaybının bazı etkilerini azaltabiliyor. NASA'nın denediği yöntemlerden biri, gündüz uykusu sırasında bandanayla pembe gürültü dinletmek. Ancak 14 sağlıklı yetişkinle yapılan ön çalışmada, uyanmadan sonraki ilk 40 dakikada uyku sersemliği ya da dikkat bakımından fark görülmedi.

Uyku öncesi aydınlatmanın bir sakıncası var mı?

NASA destekli testler, bu ışığın melatonin üretimine izin verdiğini ama renk ayırt etmeyi bozduğunu gösterdi. Bu da astronotun renk kodlu kontrolleri ve uyarıları tanıması gereken anlarda sorun yaratabilir. Kafein ise uyanıklığı bir süre korusa da ertesi günün performansı için gereken uykuyu bozabiliyor.

Mars'ta uyku neden ayrı bir sorun olacak?

Bir Mars günü, yani "sol", yaklaşık 24 saat 40 dakika sürüyor. Her gün 40 dakikalık erteleme, sirkadiyen sistemden sürekli uyum istemek demek. NASA'nın Houston'daki yıllık CHAPEA Mars simülasyonunda dört kişilik ekibin bu uzun güne geçmesi planlanmıştı.

Neden önemli?

Uzayda uyku bir konfor meselesi değil, görev güvenliğinin parçası. Yorgun olmak ile biyolojik olarak uykuya hazır olmak aynı şey değil; geceler boyu biriken kısa uyku kronik bir açığa dönüşüyor.

Bunları da izleyinTümü →

Çok izlenen videolar

  1. Stephen Hawking'in Hayatı ve Aşkını Anlatan Çarpıcı FragmanStephen Hawking'in Hayatı ve Aşkını Anlatan Çarpıcı Fragman
  2. Dune Üçüncü Bölüm Trailersinde Çöl ve Kum Solucanları SahnesiDune Üçüncü Bölüm Trailersinde Çöl ve Kum Solucanları Sahnesi
  3. Killer bir dönüşüm: Clayface'in karanlık trailer'ıKiller bir dönüşüm: Clayface'in karanlık trailer'ı
  4. Hubble ve Webb ile Buzlu Küçük Cisimlerin Görüntüleri ve Renk AnaliziHubble ve Webb ile Buzlu Küçük Cisimlerin Görüntüleri ve Renk Analizi
  5. Varanasi’de Uzay Macerası: Mahesh Babu ve Priyanka Chopra Asteroidi KarşılıyorVaranasi’de Uzay Macerası: Mahesh Babu ve Priyanka Chopra Asteroidi Karşılıyor

En yeni videolar

  1. TESS’in Birincil Görevini Tamamlaması ve Gelecek PlanlarıTESS’in Birincil Görevini Tamamlaması ve Gelecek Planları
  2. Ingenuity Mars helikopteri kaç uçuş yaptı? — First Video of NASA’s Ingenuity Mars Helicopter in Flight…Ingenuity Mars helikopteri kaç uçuş yaptı? — First Video of NASA’s Ingenuity Mars Helicopter in Flight…
  3. Voyager 1 ışık gününe varırken veri göndermeyi kesti: NASA bilgisayar arızasından şüpheleniyor — How Far Away…Voyager 1 ışık gününe varırken veri göndermeyi kesti: NASA bilgisayar arızasından şüpheleniyor — How Far Away…
  4. Mars Helikopteri Yeni Pala Tasarımı Ses Hızını Aştı ve Kaldırma Gücünü ArtırdıMars Helikopteri Yeni Pala Tasarımı Ses Hızını Aştı ve Kaldırma Gücünü Artırdı
  5. Hayabusa2 iyon motoru arızası yüzünden hedef değiştirdi: 2028'de 2015 BM510'un yanından geçecek —…Hayabusa2 iyon motoru arızası yüzünden hedef değiştirdi: 2028'de 2015 BM510'un yanından geçecek —…

Çok bakılan galeriler

  1. Ay keşfi fotoğraflarlaAy keşfi fotoğraflarla
  2. Türkiye'nin uzay programı fotoğraflarlaTürkiye'nin uzay programı fotoğraflarla
  3. Mars fotoğraflarlaMars fotoğraflarla
  4. Bilinmeyen Işıklar: UFO Dosyası fotoğraflarlaBilinmeyen Işıklar: UFO Dosyası fotoğraflarla
  5. Haftanın uzay fotoğrafları: 5–11 Ekim 2026Haftanın uzay fotoğrafları: 5–11 Ekim 2026

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar