21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Jüpiter'e bir teleskopla bakan herkesin ilk gördüğü şey, gezegeni boydan boya saran açık ve koyu renkli çizgiler ve güney yarıkürede duran kızıl bir ovaldir. Bu çizgiler ve Büyük Kırmızı Leke , Güneş Sistemi'nin en büyük ve en hareketli atmosferinin dışarıdan görünen yüzüdür. Bu sayfa, Jüpiter atmosferinin bileşimini, katmanlarını, rüzgâr düzenini ve gezegenin simgesi hâline gelen dev fırtınayı anlatıyor. Gezegenin genel özellikleri için “Jüpiter” ana sayfasına bakabilirsiniz.

Videonun özgün adı: Jupiter’s Great Red Spot Shrinks and Grows · Yayımlayan: NASA Goddard

Ayrıntılar: Jüpiter'in atmosferi ve Büyük Kırmızı Leke

Videoda ne anlatılıyor?

NASA Goddard'ın yayımladığı videonun başlığı, Büyük Kırmızı Leke'nin küçülüp büyüdüğünü söylüyor; yani konu, fırtınanın boyutundaki değişim. Büyük Kırmızı Leke, Jüpiter'in ekvatorunun yaklaşık 22° güneyinde, saat yönünün tersine dönen dev bir antisiklon, yani merkezinde yüksek basınç bulunan bir fırtına. NASA onu Dünya'nın iki katı genişliğinde ve 300 yılı aşkın süredir gözlenen bir fırtına olarak tanımlıyor. Leke, 2008 ölçümlerine göre yaklaşık 4,5 Dünya gününde bir kez kendi etrafında dönüyor; kenarlarında rüzgâr hızı saatte 430-500 km'ye çıkıyor.

Leke küçülüyor mu?

Uzun vadeli eğilim küçülme yönünde. Yaklaşık bir yüzyıl önce boyu 40.000 km civarındayken 2004'te bunun yaklaşık yarısına inmişti; 3 Nisan 2017'deki ölçümde genişliği 16.350 km'ydi. Leke aynı zamanda yuvarlaklaşıyor ve eğilim sürerse 2040 civarında tam bir daireye dönüşeceği hesaplanıyor. Bu sürecin fırtınanın sonunu mu getireceği yoksa yeni bir dengeye mi varacağı açık bir soru.

Fırtına genişliğine oranla sığ: Juno'nun 2017'deki ölçümleri, lekenin bulut düzeyinin yüzlerce kilometre altına indiğini gösterdi; NASA bunu yaklaşık 500 km'lik bir üst sınır olarak özetliyor. Rengi de sabit değil; tuğla kırmızısından soluk somon rengine kadar değişebiliyor.

Sık sorulanlar

Büyük Kırmızı Leke kaç yaşında?

Yanıt göründüğü kadar basit değil. Robert Hooke 1664'te Jüpiter'de bir leke tarif etmiş, Giovanni Cassini de 1665-1713 arasında “kalıcı leke” dediği bir yapıyı izlemişti. 2024'te yayımlanan bir çalışma ise bunun bugünkü fırtına olmadığını öne sürdü. Bugünkü lekenin bilinen ilk kesin gözlemi Eylül 1831'e uzanıyor; 1870'lerin sonundan beri kesintisiz izleniyor.

Leke neden kırmızı?

Rengin kaynağı kesin bilinmiyor. Önde gelen açıklamalardan birine göre Güneş'in morötesi ışığı amonyum hidrosülfür ve asetilen gibi bileşikleri parçalayarak kırmızımsı organik moleküller (tolinler) üretiyor.

Jüpiter'de başka kırmızı leke var mı?

Mart 2000'de üç beyaz ovalin birleşmesiyle oluşan Oval BA, Ağustos 2005'te kızarınca “Küçük Kırmızı Leke” lakabını aldı; 2018'in sonlarına doğru rengini yitirdi.

Neden önemli?

Leke, gezegen atmosferlerinin nasıl işlediğine dair doğal bir laboratuvar. Juno 11 Temmuz 2017'de fırtınanın yaklaşık 8.000 km yukarısından geçerek derinliğini ilk kez ölçtü. Fırtınanın üzerindeki üst atmosferin yaklaşık 1.600 K'e kadar ısınması da yukarı yayılan ses dalgalarına bağlanıyor. Ayrıntılar Jüpiter'in atmosferi sayfasında.

Bunları da izleyinTümü →

Çok izlenen videolar

  1. Stephen Hawking'in Hayatı ve Aşkını Anlatan Çarpıcı FragmanStephen Hawking'in Hayatı ve Aşkını Anlatan Çarpıcı Fragman
  2. Dune Üçüncü Bölüm Trailersinde Çöl ve Kum Solucanları SahnesiDune Üçüncü Bölüm Trailersinde Çöl ve Kum Solucanları Sahnesi
  3. Killer bir dönüşüm: Clayface'in karanlık trailer'ıKiller bir dönüşüm: Clayface'in karanlık trailer'ı
  4. Hubble ve Webb ile Buzlu Küçük Cisimlerin Görüntüleri ve Renk AnaliziHubble ve Webb ile Buzlu Küçük Cisimlerin Görüntüleri ve Renk Analizi
  5. Varanasi’de Uzay Macerası: Mahesh Babu ve Priyanka Chopra Asteroidi KarşılıyorVaranasi’de Uzay Macerası: Mahesh Babu ve Priyanka Chopra Asteroidi Karşılıyor

En yeni videolar

  1. Voyager 1 ışık gününe varırken veri göndermeyi kesti: NASA bilgisayar arızasından şüpheleniyor — How Far Away…Voyager 1 ışık gününe varırken veri göndermeyi kesti: NASA bilgisayar arızasından şüpheleniyor — How Far Away…
  2. Mars Helikopteri Yeni Pala Tasarımı Ses Hızını Aştı ve Kaldırma Gücünü ArtırdıMars Helikopteri Yeni Pala Tasarımı Ses Hızını Aştı ve Kaldırma Gücünü Artırdı
  3. Hayabusa2 iyon motoru arızası yüzünden hedef değiştirdi: 2028'de 2015 BM510'un yanından geçecek —…Hayabusa2 iyon motoru arızası yüzünden hedef değiştirdi: 2028'de 2015 BM510'un yanından geçecek —…
  4. Galaxy on Fire 2'de iPhone ve iPad'le Uzay SavaşlarıGalaxy on Fire 2'de iPhone ve iPad'le Uzay Savaşları
  5. Starlink: Battle for Atlas: oynanışı ve oyundaki gerçek kaçış hızı, atmosfere giriş bilimi — Starlink: Battle…Starlink: Battle for Atlas: oynanışı ve oyundaki gerçek kaçış hızı, atmosfere giriş bilimi — Starlink: Battle…

Çok bakılan galeriler

  1. Ay keşfi fotoğraflarlaAy keşfi fotoğraflarla
  2. Türkiye'nin uzay programı fotoğraflarlaTürkiye'nin uzay programı fotoğraflarla
  3. Mars fotoğraflarlaMars fotoğraflarla
  4. Bilinmeyen Işıklar: UFO Dosyası fotoğraflarlaBilinmeyen Işıklar: UFO Dosyası fotoğraflarla
  5. Haftanın uzay fotoğrafları: 5–11 Ekim 2026Haftanın uzay fotoğrafları: 5–11 Ekim 2026

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar