Türkiye'nin en büyük teleskopları
- Veri kaynağı
- Türkiye Ulusal Gözlemevleri
- İnfografiğin yer aldığı yazı
- Yazıyı oku →
- İnfografikteki veriler
Verileri göster
DAG400 (Erzurum) 4,0 RTT150 (Antalya) 1,5 TUG100 (Antalya) 1,0 TUG060 (Antalya) 0,6 ATA050 (Erzurum) 0,5 DAGTPS (Erzurum, her biri) 0,3
Bu infografik ne anlatıyor?
Bu infografik, Türkiye'deki en büyük teleskopları metre cinsinden ayna çaplarına göre büyükten küçüğe sıralıyor.
Listenin açık ara lideri Erzurum'daki DAG400: 4,0 metrelik çapıyla ikinci sıradaki Antalya'daki RTT150'den (1,5 m) 2,5 metre daha büyük, yani kabaca 2,7 katı. Sıralamanın geri kalanı şöyle:
- TUG100 (Antalya): 1,0 m
- TUG060 (Antalya): 0,6 m
- ATA050 (Erzurum): 0,5 m
- DAGTPS (Erzurum): her biri 0,3 m
Tablo iki gözlem merkezinin öne çıktığını da gösteriyor. Antalya'da 1,5, 1,0 ve 0,6 metrelik üç teleskop yer alırken Erzurum hem listenin en büyüğünü (DAG400) hem de daha küçük ATA050 ve DAGTPS teleskoplarını barındırıyor. Ayna çapı büyüdükçe teleskop daha fazla ışık toplayabildiği için bu sıralama, sönük ve uzak gök cisimlerini gözleme kapasitesinin de bir özeti sayılabilir.
Veriler Türkiye Ulusal Gözlemevleri'ne dayanıyor. Listenin en büyük teleskobuna ev sahipliği yapan tesisi tanımak için Doğu Anadolu Gözlemevi nedir? maddesine bakabilirsiniz.
Bu teleskoplar nerede ve nasıl çalışıyor?
Tablodaki teleskoplar iki yerleşkeye dağılıyor: Antalya'daki TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi (TUG) ve Erzurum'daki Doğu Anadolu Gözlemevi (DAG). İki tesis 25 Nisan 2023'te Atatürk Üniversitesi ile TÜBİTAK ortaklığında tek çatıda birleştirildi ve Türkiye Ulusal Gözlemevleri adını aldı; Türkiye'nin ilk ortak araştırma altyapısı bu.
Bir gözlemevinin değerini yalnız ayna çapı belirlemiyor; üzerinde durduğu gökyüzü de en az onun kadar önemli. DAG400, Palandöken Dağı'nın Karakaya Tepeleri'nde, deniz seviyesinden 3.170 metre yükseklikte duruyor. Atmosferdeki su buharı kızılötesi ışığın önemli bir bölümünü soğurduğu için yükseklik, teleskobun görünür ışığın yanında yaklaşık 3 mikrona kadar yakın kızılötesinde de çalışabilmesini sağlıyor. Ölçümlere göre burada yılda yaklaşık 240 açık gece yaşanıyor ve ortalama görüş değeri 0,93 yay saniyesi.
DAG400, araştırma gözlemevlerinde sık kullanılan Ritchey-Chrétien tasarımında. Aktif optik, aynanın kendi ağırlığı ve sıcaklık değişimleriyle uğradığı küçük biçim bozulmalarını düzeltiyor; uyarlanabilir optik ise atmosfer türbülansının yarattığı titreşimi çok hızlı ölçüp anında gideriyor.
Sık sorulanlar
DAG400 ne zaman gözleme başladı?
Yerleşke 2024'te tamamlandı, test gözlemleri 2025'te başladı. Proje başta 2019 sonunda bitecek biçimde planlanmıştı.
Teleskobun aygıtları yerli mi?
Önemli bir kısmı Türkiye'de geliştirildi: görüntü dönmesini telafi eden KORAY, uyarlanabilir optik sistemi TROIA ve kızılötesi kamera DIRAC bunlar arasında.
