Gökyüzünün mavisi rakamlarla
- Veri kaynağı
- NASA
- İnfografiğin yer aldığı yazı
- Yazıyı oku →
- İnfografikteki veriler
Verileri göster
Görünür ışık aralığı 380-740 nm Gök mavisinin en yoğun olduğu aralık 450-485 nm Dalga boyu yarıya inince saçılma artışı 16 kat Doğrudan Güneş ışığından saçılan pay Yaklaşık %23 Ufuk ışığının geçtiği hava (tepeye göre) 38 kata kadar Tyndall'ın mavi saçılma gözlemi 1869
Bu infografik ne anlatıyor?
Bu infografik, gökyüzünün neden mavi göründüğünü ışığın saçılmasına ilişkin temel sayılarla anlatıyor.
İnsan gözünün gördüğü ışık 380-740 nm aralığında yer alıyor. Gök mavisinin en yoğun olduğu bölge ise bu aralığın kısa dalga ucuna yakın 450-485 nm. Bunun nedeni infografiğin en çarpıcı satırında: dalga boyu yarıya indiğinde saçılma 16 kat artıyor. Kısa dalga boylu mavi ışık bu yüzden atmosferde çok daha fazla saçılıp gökyüzünün her yanından gözümüze ulaşıyor.
- Doğrudan Güneş ışığının yaklaşık %23'ü saçılıyor.
- Ufuktan gelen ışık, tepeden gelene göre 38 kata kadar daha fazla havadan geçiyor; bu da ufka yakın gökyüzünün görünümünü değiştiriyor.
- Mavi saçılmanın gözlemi yeni değil: Tyndall bunu 1869'da kaydetmişti.
Veriler NASA'ya dayanıyor. Konunun ayrıntılı anlatımı için Gökyüzü neden mavi? yazısını okuyabilirsiniz.
Bu sayıların arkasında ne var?
Gök mavisini üreten olayın adı Rayleigh saçılmasıdır. Işık, kendi dalga boyundan çok daha küçük bir parçacığa çarptığında yolundan sapıp her yöne dağılır; havanın büyük bölümünü oluşturan azot ve oksijen molekülleri tam da bu boyuttadır. Saçılmanın şiddeti dalga boyunun dördüncü kuvvetiyle ters orantılıdır. İnfografikteki 16 katlık artış bu kuralın doğrudan sonucudur: 2'nin dördüncü kuvveti 16 eder.
Tyndall 1869'da arıtılmış havayla yaptığı deneylerde, çok küçük parçacıklardan saçılan ışığın hafifçe mavi olduğunu gördü. Olayı sayılarla açıklayan ise 1871'den itibaren yayımladığı makalelerle Lord Rayleigh (John William Strutt) oldu ve olay onun adıyla anılır. Doğrudan Güneş ışığından saçılan payın kabaca üçte ikisi yeryüzüne gök ışığı olarak ulaşır; gündüz gökyüzünün her yanının aydınlık olması bundandır.
Sık sorulanlar
Mor ışık daha çok saçılıyorsa gökyüzü neden mor değil?
Güneş ışığında morun payı küçüktür ve gözümüz bu az miktardaki moru verimli biçimde algılayamaz. Gökten gelen mavi-mor karışımını göz, mavi ile beyazın birleşimi gibi yorumlar.
Ufka yakın gök neden daha açık renkte?
Uzun yolda mavi ışık defalarca saçılıp her yöne dağılır, yeryüzünden yansıyan ışıkla da karışır; sonunda renk solar ve beyazımsı bir tona döner.
Gün batımında renk neden değişiyor?
Güneş alçaldıkça ışığı atmosferde çok daha uzun bir yol kat eder. Mavinin büyük kısmı yana saçılarak demetten ayrılır, geriye sarı, turuncu ve kırmızı tonlar kalır.
