Chandra'nın temel sayıları

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Chandra'nın fırlatma tarihini, yörüngesine ait değerleri ve ayna sisteminin temel özelliklerini yedi satırda bir araya getiriyor.

Chandra 23 Temmuz 1999'da fırlatıldı. Yörüngesi oldukça uzun bir elips: Dünya'ya en yakın noktası 16.000 km, en uzak noktası 133.000 km. İki değer arasındaki fark 117.000 km ediyor. Bu elips biçimli yolu tamamlamak 64 saat 18 dakika sürüyor; yani yörünge dönemi iki günden uzun.

Aynalar tarafında ise şu değerler öne çıkıyor:

• Ayna çifti: 4 çift, iç içe yerleştirilmiş.
• Odak uzaklığı: 10 m.
• Çözünürlük: 0,5 yay saniyesi.

Dolayısıyla tablo iki gruba ayrılıyor: ilk yarısı teleskobun nereden ve ne zaman gökyüzüne çıktığını, ikinci yarısı ise gözlem yeteneğini belirleyen optik düzeni anlatıyor.

Veriler Chandra X-ray Center (SAO) kaynaklıdır. Teleskobun nasıl çalıştığını ve neler gözlediğini görmek için Chandra X-ışını Gözlemevi yazımıza bakabilirsiniz.

Bu verilerin arka planı

Chandra, NASA'nın evrendeki sıcak ve enerjik olayları X-ışınlarıyla inceleyen uzay teleskobu; kara delik çevreleri, süpernova kalıntıları ve galaksi kümeleri başlıca hedefleri. X-ışınları Dünya atmosferi tarafından soğurulduğu için bu gözlem ancak yörüngeden yapılabiliyor. Adını Nobel ödüllü astrofizikçi Subrahmanyan Chandrasekhar'dan alıyor; isim, 1998'de NASA'nın düzenlediği ve 6.000'den fazla katılım gelen bir yarışmayla seçildi.

Proje 1976'da Riccardo Giacconi ve Harvey Tananbaum tarafından önerildi. 1992'deki yeniden tasarımda aynalardan ve aygıtlardan bazıları çıkarıldı, yörünge de eliptik hale getirildi. Bu değişiklik mekikle servis yapılmasını imkânsız kıldı, ama yörüngenin büyük bölümünü radyasyon kuşaklarının üstünde tuttu. Fırlatma STS-93 göreviyle Columbia mekiğinden yapıldı.

Odak uzaklığı ve çözünürlük değerleri aynalarla ilgili: X-ışınları sıradan aynalarda yansımak yerine soğurulur, bu yüzden Chandra ışığı çok küçük bir açıyla sıyırtan, iç içe geçmiş kabuk biçimli aynalar kullanır.

Sık sorulanlar

Yörünge sayıları neden kaynaktan kaynağa değişiyor?

Yörünge zamanla evrildiği için. Burada Chandra X-ışını Merkezi'nin Şubat 2026'da güncellenen sayfasındaki değerler kullanıldı; fırlatma dönemi sayfalarında 140.000 ve 10.000 km geçiyor.

Bu yörünge gözlem için ne sağlıyor?

Yörüngenin yaklaşık yüzde 85'i Van Allen kuşaklarının üstünde; bu sayede 55 saate kadar kesintisiz gözlem yapılabiliyor.

0,5 yay saniyesi ne kadar keskin?

Chandra'nın sayfası bunu 12 mil uzaktaki bir dur levhasındaki yazıyı okumaya benzetiyor.