Arcturus'un temel sayıları

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, Arcturus yıldızının uzaklığından hızına kadar temel özelliklerini, çoğunu Güneş'le kıyaslayarak tek bakışta özetliyor.

Arcturus bize 36,7 ışık yılı uzaklıkta ve görünür parlaklığı −0,05 kadir. Kadir ölçeğinde değer küçüldükçe parlaklık arttığı için eksi bir değer, yıldızın gökyüzünde çok parlak göründüğünü anlatıyor.

Güneş'le karşılaştırma ilginç bir tablo çiziyor:

• Kütle neredeyse aynı: Güneş'in 1,08 katı, yani yalnızca yüzde 8 fazla.
• Yarıçap ise Güneş'in 25,4 katı; benzer bir kütle çok daha geniş bir hacme yayılmış.
• Işınım gücü Güneş'in yaklaşık 170 katı.

Bunlara ek olarak yıldızın yüzey sıcaklığı 4.286 K, yaşı yaklaşık 7,1 milyar yıl. Arcturus uzayda saniyede 122 km hızla ilerliyor. Tablo, kütlesi Güneş'e çok yakın bir yıldızın boyut ve ışınım gücünde ondan ne kadar farklı olabileceğini açıkça gösteriyor.

Veriler ESA'nın Hipparcos ölçümlerine ve yayımlanmış yıldız ölçümlerine dayanıyor. Yıldızın ayrıntılı tanıtımı için Arcturus maddesine bakabilirsiniz.

Güneş kütleli bir yıldız neden bu kadar büyük?

Arcturus, çekirdeğindeki hidrojeni tüketip ana kol evresini geride bırakmış bir kırmızı dev. Çekirdeği büzülürken dış katmanları genişleyip soğumuş; tablodaki dev yarıçap ile Güneş'inkinden düşük yüzey sıcaklığı bunun izi. Tayf türü K1.5 III: K harfi turuncu ve Güneş'ten soğuk bir yıldızı, III ise dev sınıfını gösteriyor. Kütlesi Güneş'e yakın olduğu için, Güneş'in milyarlarca yıl sonra gireceği dev evresine iyi bir örnek sayılıyor.

Yaşını kimyasal bileşimi de doğruluyor. Hidrojen ve helyumdan ağır elementlerin oranı Güneş'tekinin yaklaşık üçte biri; ağır elementler kuşaktan kuşağa yıldızların içinde üretildiği için bu düşük oran, yıldızın Samanyolu'nun daha erken bir döneminde doğduğuna işaret ediyor. Yüksek hızını da Samanyolu diskinin yaşlı nüfusundan yıldızlarla paylaşıyor; bu gruba “Arcturus akıntısı” deniyor.

Kütle ve yarıçap, yaklaşık 2,7 günlük dönemle gözlenen ses dalgası benzeri salınımlardan, yıldız sismolojisi yöntemiyle bağımsız olarak da hesaplandı.

Sık sorulanlar

Arcturus gökyüzünde nasıl bulunur?

Büyükayı'nın kepçe sapının çizdiği yay uzatıldığında turuncu Arcturus'a varılıyor. Türkiye'den ilkbahar ve yaz akşamları kolayca görülüyor.

Görünür ışıkta da Güneş'ten 170 kat mı parlak?

Hayır. Yaydığı toplam enerji Güneş'inkinin yaklaşık 170 katı; yalnız görünür ışıkta ise yaklaşık 110 katı.

Arcturus'un gezegeni var mı?

Doğrulanmış bir gezegeni yok. 1993'te gezegen sanılan salınımların yıldızın kendi titreşimlerinden kaynaklandığı anlaşıldı.