Merkür 3 Şubat'ta akşam göğünde: Kışın en iyi Merkür fırsatı

Güneş'e en yakın gezegen Merkür, 2027'nin ilk akşam görünümünde 3 Şubat'ta en büyük doğu uzanımına ulaşıyor. Gezegen bu sırada Güneş'in 18 derece doğusunda ve -0,6 kadirle oldukça parlak. Şubatın ilk haftası, gün batımından sonra güneybatı ufkunda Merkür'ü yakalamak için kışın en iyi fırsatı. Gezegen Türkiye'nin her yerinden, ufku açık bir yerden çıplak gözle görülebilir.

Ne oluyor?

Merkür'ün yörüngesi Dünya'nınkinin çok içinde kaldığı için gezegen gökyüzünde Güneş'ten en fazla 18-28 derece uzaklaşabilir. Bir görünümünde sabah göğünde Güneş'ten önce doğar, bir sonrakinde akşam göğünde Güneş'ten sonra batar. Güneş'ten en uzak göründüğü anlara "en büyük uzanım" denir; doğu uzanımında Merkür akşam gezegenidir.

Hesaplara göre en büyük doğu uzanımı 3 Şubat sabahı saat 08.11'de (TSİ) gerçekleşiyor. Merkür 1 Ocak'ta Güneş'in arkasından geçmişti; şimdi Güneş'in doğusunda en uzak noktasına ulaşıyor ve 18 Şubat'ta Güneş ile Dünya arasından geçerek akşam göğünden çekilecek. Gezegen uzanım sırasında yarım evrede görünür; sonrasında hilale dönüşüp hızla sönükleşir. Bu yüzden görünümün ilk yarısı, ikinci yarısından çok daha kolaydır.

Kış sonu ve ilkbahar başı akşamları, Kuzey Yarımküre'de Merkür için en elverişli dönemdir. Bunun nedeni, gün batımında gezegenlerin izlediği yolun ufka dik bir açıyla yükselmesidir. Böylece gezegen Güneş'ten aynı açıyla uzaklaşsa bile ufkun daha yukarısında görünür ve daha uzun süre gökte kalır.

Türkiye'den nasıl izlenir?

Ankara için yapılan hesaba göre 2 Şubat'ta Güneş 18.07'de, Merkür 19.34'te batıyor; gün batımında gezegen güneybatı ufkunun 15 derece üzerinde. 5 Şubat'ta Güneş 18.11'de, Merkür 19.38'de batıyor ve gezegen yine 15 derece yükseklikte. Bu, görünümün en yüksek noktası. En iyi gözlem zamanı, göğün biraz karardığı ama Merkür'ün henüz ufka çok yaklaşmadığı 18.30-19.15 aralığıdır. Batıdaki illerde saatler yarım saate kadar daha geç olur.

Güneybatı ufku tamamen açık bir yer seçin; deniz kıyısı ya da yüksek bir tepe idealdir. Merkür, alacakaranlıkta titreşmeyen sarımsı-turuncu bir nokta olarak görünür. Bulmakta zorlanırsanız Güneş tamamen battıktan sonra dürbünle ufkun hemen üzerini tarayın. Güneş ufkun üzerindeyken kesinlikle dürbünle bakmayın.

Merkür'ü görmek için en iyi aralık 28 Ocak-8 Şubat arası. 8 Şubat'tan sonra gezegen hızla sönükleşiyor; 11 Şubat'ta parlaklığı 1,1 kadire düşüyor, 14 Şubat'ta ise ufka çok yakın ve zor. 8 Şubat akşamı Ay'ın ince hilali Merkür'ün çok yakınından geçiyor; ancak bu buluşma Türkiye'den ufka çok yakın ve aydınlık gökte kaldığı için gözlemi çok zor.

Merkür'ü bulmanın bir yolu da akşam göğündeki diğer işaretlerden yararlanmaktır. Güneş battıktan sonra ufukta Güneş'in battığı noktayı aklınızda tutun ve onun hafifçe solunda, yaklaşık bir el karışı (kol uzunluğunda açık bir el, yaklaşık 20 derece) yukarısını tarayın. Merkür'ü bir kez bulduktan sonra çıplak gözle izlemek kolaylaşır. Birkaç akşam üst üste bakarak gezegenin önce yükseldiğini, sonra hızla ufka doğru alçalıp sönükleştiğini izlemek, Merkür'ün hızlı yörüngesini somut olarak gösterir.

Bilmeye değer

• Merkür, gökyüzünde Güneş'ten en fazla 28 dereceye kadar uzaklaşabilir; bu yüzden hep alacakaranlıkta görülür.
• Bu görünümde gezegen, gün batımında ufkun 15 derece üzerine çıkıyor; bu Türkiye için iyi bir değer.
• Merkür'ün bir yılı yalnızca 88 Dünya günü sürer; yılda üç-dört akşam ve üç-dört sabah görünümü yaşanır.
• Gezegen 18 Şubat'ta Güneş ile Dünya arasından geçecek ve mart ortasında sabah göğüne dönecek.