Fırtına Gemisi (Space Battleship Yamato)

Fırtına Gemisi (Space Battleship Yamato, Japonca adıyla Uchū Senkan Yamato), 1974-1975 yıllarında yayımlanan ve Japon animesinin yönünü değiştiren uzay operası. Leiji Matsumoto'nun yönettiği, Yoshinobu Nishizaki'nin yazıp yapımcılığını üstlendiği 26 bölümlük dizi, radyasyonla zehirlenmiş Dünya'yı kurtarmak için uzak bir galaksiye giden bir savaş gemisini anlatıyor. ABD'de Star Blazers adıyla tanınan dizi, ciddi temaları ve karmaşık hikâyesiyle Gundam'dan Macross'a pek çok yapımı etkiledi.

Konusu

Yıl 2199. Uzaylı Gamilas İmparatorluğu yaklaşık beş yıldır Dünya'yı bombalıyor ve gezegenin yüzeyi radyasyonla yaşanmaz hâle gelmiş. İnsanlığın son savunma hattı Plüton'da yıkıma uğruyor. Bu sırada Mars'a düşen bilinmeyen bir uzay aracından bir kapsül çıkıyor. Kapsül, uzak İskandar gezegeninin kraliçesi Starsha'dan bir mesaj taşıyor: Starsha'nın Dünya'yı eski hâline getirebilecek bir aracı var, ama onu kendisi gönderemiyor. Kapsülde, ışıktan hızlı yolculuğu mümkün kılan "Dalga Hareketi Motoru"nun planları da bulunuyor.

İnsanlık, İkinci Dünya Savaşı'nda batırılan Japon zırhlısı Yamato'nun enkazı içinde gizlice yeni bir uzay gemisi inşa ediyor. Genç Susumu Kodai ve uluslararası bir mürettebatla yola çıkan Yamato'nun bir yıl içinde gidip dönmesi gerekiyor; her bölümde geri dönüş için kalan süreden birkaç gün daha eksiliyor. Gamilas ile İskandar'ın evrende Büyük Macellan Bulutu'nda bulunduğu anlatılıyor.

Yapım

Proje 1973'te yapımcı Yoshinobu Nishizaki'nin fikirleriyle başladı ve birçok değişiklikten geçti. İlk taslakta dünyanın dört bir yanından bir ekibin oyulmuş bir asteroit içinde yolculuk ettiği, "Asteroit Gemisi İkarus" adlı bir hikâye vardı. Ekipten Eiichi Yamamoto, dönemin felaket filmlerinin insanların aşırı koşullarda hayatta kalışını anlattığı için sevildiğine inanıyordu; Yamato da insanlığın ve sevginin zaferini anlatmak üzere tasarlandı. Dizi 6 Ekim 1974'te Yomiuri TV'de başladı ve 30 Mart 1975'e kadar 26 bölüm sürdü.

İlk yayın beklenen ilgiyi görmedi; düşük izlenme yüzünden bölüm sayısı yarıya indirildi. Kurtuluş, dizinin derlenmesiyle hazırlanan ve 6 Ağustos 1977'de gösterime giren 130 dakikalık sinema filmiyle geldi. Film büyük ilgi gördü ve Yamato bir kült hâline geldi. Ardından sinema filmleri ve yeni televizyon dizileriyle uzun bir seri doğdu; 2012'deki Yamato 2199 başta olmak üzere yeniden yapımlar bugün de sürüyor.

Bilim ne diyor?

Yamato'nun yolculuğunun hedefi, Samanyolu'nun uydu galaksilerinden biri olan Büyük Macellan Bulutu. Bu cüce galaksi gerçekte yaklaşık 163 bin ışık yılı uzaklıkta; yani ışığın bile oradan Dünya'ya ulaşması 163 bin yıl sürüyor. Bir uzay gemisinin bu mesafeyi bir yılda gidip dönmesi için ışıktan çok daha hızlı gitmesi gerekir; dizideki "warp" sıçramaları bu yüzden tamamen kurgusal. Kapaktaki NASA/ESA Hubble görüntüsü, Samanyolu'nun çekiminin gaz bulutlarını sıkıştırarak yeni yıldızlar doğurduğu Büyük Macellan Bulutu'ndan bir bölgeyi gösteriyor.

Dizinin Güneş Sistemi içindeki yolculuğu da gerçek gök cisimlerini dolaşıyor: Yamato ilk sıçramasıyla Ay'dan Mars'a geçiyor, ardından Jüpiter'in dev çekim alanıyla boğuşuyor ve Plüton'daki Gamilas üssüyle savaşıyor. Jüpiter'in atmosferinde yüzen bir kıta elbette hayal ürünü; ama gezegenin güçlü manyetik alanı gerçek; NASA'ya göre bu alanı, gezegenin hızlı dönüşüyle sıvı metalik hidrojen katmanında oluşan elektrik akımları üretiyor. Dizide Dünya'yı yaşanmaz kılan radyasyon da uzun uzay yolculuklarının gerçek tehlikelerinden biri; NASA uzay radyasyonunu insanlı uzay uçuşunun en tehlikeli yönlerinden biri olarak tanımlıyor.

Etkisi

Yamato, Japonya'nın en etkili anime dizilerinden biri sayılıyor. Ciddi temalara ve karmaşık hikâyelere yönelmesi Gundam, Macross ve Evangelion gibi sonraki yapımları ve Space Invaders gibi video oyunlarının tarzını etkiledi. Yamato'dan önce Japonya'da çizgi diziler "terebi manga" (televizyon mangası) diye anılıyordu; Yamato'nun hem iddialı tonu hem de özgün bir eser olması, "anime" teriminin yaygınlaşmasında etkili oldu. Gundam'ın yaratıcısı Yoshiyuki Tomino da Yamato hayranı olduğunu ve uzay taşıyıcı gemisi fikrinin kısmen ondan esinlendiğini söylemişti. Gundam evrenini Gundam izleme sırası sayfamızda anlattık.

Neden izlemeli?

Fırtına Gemisi, bugün sayısız uzay operasında gördüğümüz pek çok fikrin ilk büyük örneklerinden biri: geri sayımla ilerleyen umutsuz bir görev, sağlığı giderek bozulan bir kaptan, savaşın ortasında büyüyen genç bir subay ve düşmanı da insan yanlarıyla gösteren bir hikâye. Animasyonu yetmişlerin koşullarını yansıtsa da anime tarihini anlamak isteyenler için temel bir yapım. Daha modern bir anlatım arayanlar 2012'de başlayan Yamato 2199 yeniden yapımına da bakabilir.

Kısaca

• Yıl: 1974-1975
• Yönetmen: Leiji Matsumoto
• Hikâye ve yapımcı: Yoshinobu Nishizaki
• Stüdyo: Academy Productions
• Bölüm: 26
• Diğer adı: Star Blazers