21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Güneş'e uygun bir filtreyle bakıldığında yüzeyinde zaman zaman koyu noktalar görülür. Bunlar Güneş lekeleridir : Güçlü manyetik alanların yoğunlaştığı, bu yüzden çevresinden daha soğuk ve daha koyu görünen bölgeler. Lekelerin sayısı rastgele değişmez; yaklaşık 11 yıllık bir ritimle artar ve azalır. Bu ritim, yani Güneş döngüsü , Güneş patlamalarının, koronal kütle atımlarının, kutup ışıklarının ve uzay havasının da temposunu belirler. Güneş'e genel bakış için "Güneş" sayfasına bakabilirsiniz.

Videonun özgün adı: A Decade of Sun · Yayımlayan: NASA Goddard

Ayrıntılar: Güneş lekeleri ve 11 yıllık Güneş döngüsü

Videoda ne anlatılıyor?

Özgün başlığı “A Decade of Sun” olan video, Güneş'in on yılını tek bir akışta topluyor. On yıl, ortalaması yaklaşık 11 yıl olan ve gözlenen örneklerde 9 ile 14 yıl arasında değişen Güneş döngüsüne yakın bir süre; bu yüzden böyle bir derleme, etkinliğin artıp azalışını tek bakışta izlemeye elverişli.

Lekeler neden koyu, döngü nasıl işler?

Bir lekenin en koyu merkezi olan umbra, yaklaşık 3.000–4.500 K sıcaklığıyla çevresindeki yaklaşık 5.780 K'lik fotosferden belirgin biçimde soğuktur; onu daha açık renkli penumbra çevreler. Lekelerde manyetik alan yaklaşık 3.000 gaussa ulaşır, bu da Güneş'in kutuplarındaki alanın binlerce katıdır. Döngünün başında lekeler yüksek enlemlerde çıkar, maksimuma yaklaştıkça ekvatora doğru iner; bu düzenliliğe Spörer yasası denir.

Her yeni döngüde leke çiftlerinin manyetik kutupları yer değiştirir; bu yüzden manyetik alanın başlangıçtaki hâline dönmesi yaklaşık 22 yıl sürer (Hale döngüsü). Leke sayısındaki düzenli artış ve azalışı ilk kez 1843'te, 17 yıllık gözlemin ardından Samuel Heinrich Schwabe fark etti. İçinde bulunduğumuz 25. döngü Aralık 2019'da başladı; NASA ve NOAA, Güneş'in maksimum dönemine girdiğini 15 Ekim 2024'te duyurdu. Belirli büyüklükteki patlamalar maksimumda minimuma göre yaklaşık 50 kat daha sık görülür.

Sık sorulanlar

Güneş lekeleri ilk ne zaman gözlendi?

Lekeler çok eski çağlardan beri kayıtlı: Çinli gökbilimci Gan De'nin kataloğunda MÖ 364'e ait bir gözlem var, bilinen en eski leke çizimleri Aralık 1128'de Worcesterli John'a ait. İlk teleskopik gözlemleri Aralık 1610'da Thomas Harriot yaptı.

Lekeler hiç ortadan kaybolur mu?

Evet, uzun süreli “büyük minimumlar” yaşandı. 1645-1715 arasındaki Maunder minimumunda çok az leke kaydedildi ve bu dönem Küçük Buz Çağı ile çakışıyor. 1790-1820 arasındaki Dalton minimumu da etkinliğin düşük kaldığı bir dönem.

Güneş lekelerine çıplak gözle bakılır mı?

Hayır. Güneş'e çıplak gözle, sıradan güneş gözlüğüyle ya da filtresiz dürbün veya teleskopla bakmak kalıcı göz hasarına yol açar; yalnız uygun bir filtre kullanılmalı.

Neden önemli?

Döngüyü önceden kestirmek uydu operatörleri, enerji şirketleri ve uzay ajansları için önemli. Ancak döngünün “hafızası” yaklaşık bir döngü sürdüğü için güvenilir tahminler genellikle yalnız bir sonraki döngüyle sınırlı. Ayrıntılar Güneş lekeleri ve 11 yıllık Güneş döngüsü sayfasında.

Bunları da izleyinTümü →

Çok izlenen videolar

  1. Stephen Hawking'in Hayatı ve Aşkını Anlatan Çarpıcı FragmanStephen Hawking'in Hayatı ve Aşkını Anlatan Çarpıcı Fragman
  2. Dune Üçüncü Bölüm Trailersinde Çöl ve Kum Solucanları SahnesiDune Üçüncü Bölüm Trailersinde Çöl ve Kum Solucanları Sahnesi
  3. Killer bir dönüşüm: Clayface'in karanlık trailer'ıKiller bir dönüşüm: Clayface'in karanlık trailer'ı
  4. Hubble ve Webb ile Buzlu Küçük Cisimlerin Görüntüleri ve Renk AnaliziHubble ve Webb ile Buzlu Küçük Cisimlerin Görüntüleri ve Renk Analizi
  5. Varanasi’de Uzay Macerası: Mahesh Babu ve Priyanka Chopra Asteroidi KarşılıyorVaranasi’de Uzay Macerası: Mahesh Babu ve Priyanka Chopra Asteroidi Karşılıyor

En yeni videolar

  1. Voyager 1 ışık gününe varırken veri göndermeyi kesti: NASA bilgisayar arızasından şüpheleniyor — How Far Away…Voyager 1 ışık gününe varırken veri göndermeyi kesti: NASA bilgisayar arızasından şüpheleniyor — How Far Away…
  2. Mars Helikopteri Yeni Pala Tasarımı Ses Hızını Aştı ve Kaldırma Gücünü ArtırdıMars Helikopteri Yeni Pala Tasarımı Ses Hızını Aştı ve Kaldırma Gücünü Artırdı
  3. Hayabusa2 iyon motoru arızası yüzünden hedef değiştirdi: 2028'de 2015 BM510'un yanından geçecek —…Hayabusa2 iyon motoru arızası yüzünden hedef değiştirdi: 2028'de 2015 BM510'un yanından geçecek —…
  4. Galaxy on Fire 2'de iPhone ve iPad'le Uzay SavaşlarıGalaxy on Fire 2'de iPhone ve iPad'le Uzay Savaşları
  5. Starlink: Battle for Atlas: oynanışı ve oyundaki gerçek kaçış hızı, atmosfere giriş bilimi — Starlink: Battle…Starlink: Battle for Atlas: oynanışı ve oyundaki gerçek kaçış hızı, atmosfere giriş bilimi — Starlink: Battle…

Çok bakılan galeriler

  1. Ay keşfi fotoğraflarlaAy keşfi fotoğraflarla
  2. Türkiye'nin uzay programı fotoğraflarlaTürkiye'nin uzay programı fotoğraflarla
  3. Mars fotoğraflarlaMars fotoğraflarla
  4. Bilinmeyen Işıklar: UFO Dosyası fotoğraflarlaBilinmeyen Işıklar: UFO Dosyası fotoğraflarla
  5. Haftanın uzay fotoğrafları: 5–11 Ekim 2026Haftanın uzay fotoğrafları: 5–11 Ekim 2026

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar