Challenger'ın son 73 saniyesi
- Veri kaynağı
- NASA, Rogers Komisyonu
- İnfografiğin yer aldığı yazı
- Yazıyı oku →
- İnfografikteki veriler
Verileri göster
0,678 sn Sağ iticiden ilk gri duman 0,836-2,5 sn Sekiz duman puf'u daha 58,788 sn Bağlantıda ilk küçük alev 64,660 sn Alev dış tankı deldi 72,20 sn İticinin alt bağlantısı koptu 73,124 sn Hidrojen tankı çökmeye başladı 73,618 sn Son telemetri verisi 110 sn Yan iticiler imha edildi
Bu infografik ne anlatıyor?
Bu infografik, Challenger mekiğinin kalkışından parçalanmasına kadar geçen yaklaşık 73 saniyeyi ve sonrasını saniye saniye bir zaman çizelgesi olarak gösteriyor.
Sorunun ilk işareti kalkıştan yalnızca 0,678 saniye sonra geliyor: sağ iticiden gri bir duman çıkıyor. 0,836 ile 2,5 saniye arasında sekiz duman pufu daha görülüyor. Ardından görünürde sakin geçen uzun bir aralık var; 58,788. saniyede bağlantı noktasında ilk küçük alev beliriyor.
- 64,660 sn: Alev dış tankı deliyor.
- 72,20 sn: İticinin alt bağlantısı kopuyor.
- 73,124 sn: Hidrojen tankı çökmeye başlıyor.
- 73,618 sn: Mekikten son telemetri verisi alınıyor.
- 110 sn: Yan iticiler imha ediliyor.
Çizelge, sonun ne kadar hızlı geldiğini gösteriyor: dış tankın delinmesinden son telemetriye kadar yalnızca yaklaşık 9 saniye geçiyor. İlk dumanla ilk alev arasındaki yaklaşık 58 saniyelik sessizlik ise sorunun ilk anlardan itibaren var olduğunu ama bir süre görünmez kaldığını gösteriyor. Veriler NASA'ya ve Rogers Komisyonu'nun incelemesine dayanıyor. Kazanın nedenlerini ve sonuçlarını Challenger kazası sayfasında ayrıntılı olarak okuyabilirsiniz.
Bu saniyeler nasıl belirlendi?
Çizelgedeki zamanlar, kazayı inceleyen başkanlık komisyonunun (Rogers Komisyonu) NASA kameralarının görüntüleri ve telemetri verileriyle uçuşu saniye saniye yeniden kurmasından geliyor. Sorunun kaynağı sağ katı yakıtlı roket iticisinin arka saha bağlantısıydı. İticiler parçalar hâlinde üretilip fırlatma alanında birleştiriliyor, bağlantı yerlerinde sıcak gazların kaçmasını birincil ve ikincil iki kauçuk conta (O-ring) önlüyordu. 28 Ocak 1986 sabahı hava 36 °F (yaklaşık 2 °C) idi; bu, daha önceki en soğuk fırlatmadan yaklaşık 8 °C daha soğuktu. Soğuk, contaların esnekliğini azalttı ve ateşleme anında açılan aralığı kapatamadılar.
İlk saniyelerdeki siyah ve yoğun duman, bağlantıdaki gresin, yalıtımın ve contaların yandığını gösteriyordu. Komisyon, aralığın ardından yanma ürünlerinden oluşan kırılgan bir alüminyum oksit birikintisiyle geçici olarak tıkanmış olabileceğini değerlendirdi. Bu tıkacın, yaklaşık 37. saniyede başlayan yüksek irtifa rüzgâr makaslamalarının yükleri ve iticilerin yönlendirme hareketleriyle bozulmuş olabileceği düşünülüyor.
Sık sorulanlar
Parçalanma anında Challenger nerede ve ne hızdaydı?
Hidrojen tankının çökmeye başladığı sırada mekik Mach 1,92 hızla, yaklaşık 14 kilometre yükseklikte ilerliyordu.
Yan iticiler neden imha edildi?
İki itici, ateş topundan çıkıp uçmayı sürdürdü. Kalkıştan 110 saniye sonra Hava Kuvvetleri'nin menzil güvenlik görevlisi tarafından imha edildiler.
Kaza sabotaj mıydı?
Hayır. Komisyon sabotajın söz konusu olmadığını, mekik sisteminin başka hiçbir parçasının arızaya katkıda bulunmadığını açıkça yazdı; neden, hatalı tasarlanmış bağlantıdaki contanın çökmesiydi.
