Ahmed Muhtar Paşa'nın takvim mesaisi
- Veri kaynağı
- Uzay Gündem derlemesi
- İnfografiğin yer aldığı yazı
- Yazıyı oku →
- İnfografikteki veriler
Verileri göster
1839 Bursa'da doğdu 1877 93 Harbi, Kafkas cephesi 1885 Riyâzü'l-Muhtâr yayımlandı 1891 Islâh-ı Takvîm yayımlandı 1893 Fransızca takvim kitabı 1910 Meclis-i Âyân'a takvim teklifi 1915 Takvîmü's-Sinîn yayımlandı 1917 Rumi takvimden 13 gün atıldı
Bu infografik ne anlatıyor?
Bu infografik, Gazi Ahmed Muhtar Paşa'nın Bursa'daki doğumundan Rumi takvimdeki düzeltmeye uzanan hayatını ve takvim üzerine yürüttüğü çalışmaları yıl yıl sıralıyor.
Çizelge 1839'da Bursa'daki doğumla açılıyor; 1877 satırında ise 93 Harbi ve Kafkas cephesi yer alıyor. Ardından yayınlar birbirini izliyor:
- 1885: Riyâzü'l-Muhtâr yayımlandı.
- 1891: Islâh-ı Takvîm yayımlandı.
- 1893: Fransızca bir takvim kitabı çıktı.
- 1915: Takvîmü's-Sinîn yayımlandı.
Bu yayınların arasında 1910'da Meclis-i Âyân'a sunulan takvim teklifi duruyor. Çizelgenin son satırı 1917: Rumi takvimden 13 gün atıldı. Islâh-ı Takvîm'in yayımlanmasından bu düzenlemeye 26 yıl, Meclis-i Âyân'a yapılan tekliften ise 7 yıl geçti. Böylece çizelge, takvim konusunun Paşa'nın çalışmalarında nasıl uzun soluklu bir mesaiye dönüştüğünü gösteriyor.
Veriler Uzay Gündem derlemesine dayanıyor. Paşa'nın hayatına dair ayrıntılar için Gazi Ahmed Muhtar Paşa yazısına göz atabilirsiniz.
Takvim neden bir sorundu?
Osmanlı Devleti 13 Mart 1840'tan itibaren devlet işlerinde Rumi takvimi kullanıyordu. Jülyen takvime dayanan ve yılı Güneş'e göre sayan bu takvim, Avrupa'nın kullandığı Gregoryen takvimin 13 gün gerisindeydi; Batılı devletlerle siyasi, askerî ve ekonomik ilişkiler arttıkça bu fark tarih hesaplarında sürekli sorun çıkarıyordu. Bir de Ay'a göre işleyen Hicri takvimle arasındaki kayma vardı: ay yılı güneş yılından kısa olduğu için iki takvimin yıl sayıları zamanla birbirinden uzaklaşıyordu.
Paşa'nın 1910 teklifi, yılları Hicret'ten başlatan ama güneş yılına göre işleyen bir Hicri-Şemsi takvimdi. Yıl başı ocak ayı olacak, Miladi takvimle arada sabit 621 yıllık bir fark kalacak, tarih çevirmek kolaylaşacaktı. Teklif encümende bir yıl bekledi, 1911'de görüşüldü ve zamanın uygun olmadığı kanısıyla reddedildi.
Sık sorulanlar
1917'de takvimde tam olarak ne değişti?
Meclis-i Âyân kanunu 33 üyenin katıldığı oylamada 27 kabul oyuyla onayladı. 15 Şubat 1332'yi doğrudan 1 Mart 1333 izledi. Rumi yıl sayısı ve Mart'ta başlayan mali yıl korundu, Hicri takvim olduğu gibi kaldı.
Paşa bu düzenlemeyi destekledi mi?
Kanun onun başındaki özel bir encümene havale edilmişti. Bilimsel bir düzenlemeyi zorunlu buluyor, ama savaş ortasında tarih değiştirmenin askerî kayıtları karıştıracağını savunuyor ve kendi hazırladığı artık yıl düzeninin kabulünü istiyordu.
"Muhtar Paşa kebisesi" nedir?
Paşa'nın hazırladığı artık yıl (kebise) düzenine verilen ad. Meclis tutanaklarına göre Paşa, bu düzenin Avrupalılarca böyle anıldığını söylemişti; nitelendirme onun kendi beyanına dayanıyor.
