Super Dimension Fortress Macross

Super Dimension Fortress Macross, 1982-1983 yıllarında yayımlanan ve uzay operasını şarkılar, dönüşebilen savaş uçakları ve gergin bir aşk üçgeniyle birleştiren Japon anime dizisi. Tatsunoko Production'ın yapımcılığını üstlendiği, Noboru Ishiguro'nun yönettiği 36 bölümlük dizi, Macross serisinin başlangıcı oldu. Kuzey Amerika'da ise Robotech adıyla yeniden kurgulanarak animeyi Batılı izleyiciyle tanıştıran yapımlardan biri hâline geldi.

Fragman

Konusu

1999'da şehir büyüklüğünde bir uzaylı uzay gemisi Güney Ataria Adası'na düşüyor. On yıl boyunca yeni kurulan Birleşmiş Milletler uzay kuvveti U.N. Spacy, geminin teknolojisini çözüp onu yeniden inşa ediyor ve gemiye SDF-1 Macross adını veriyor. 2009'da düzenlenen fırlatma töreninde, insan biçimli devlerden oluşan uzaylı Zentradi ırkının savaş filosu Güneş Sistemi'ne geliyor ve Macross'u eski düşmanlarına ait bir savaş gemisi olarak tanıyor.

Geminin kendi sistemleri mürettebatın emirlerini devre dışı bırakıp ana topu ateşleyince insanlığın ilk uzaylı savaşı başlıyor. Genç sivil pilot Hikaru Ichijyo, yeni VF-1 Valkyrie savaş uçağıyla bir test uçuşundayken kendini savaşın ortasında buluyor ve şarkıcı olmayı hayal eden Lynn Minmay'i kurtarıyor. Mürettebat Ay yörüngesine kaçmak için deneysel "fold" sistemini, yani ışıktan hızlı yolculuk sağlayan sıçrama sürücüsünü kullanıyor, ama sıçrama kontrolden çıkıyor ve Macross, adanın bir bölümü ve oradaki şehirle birlikte Güneş Sistemi'nin kıyısına fırlatılıyor. Gemi, içinde koca bir şehrin sivilleriyle eve dönmek için uzun bir yolculuğa çıkıyor.

Yapım

Dizinin mekanik tasarımları Studio Nue'den Kazutaka Miyatake ile Shōji Kawamori'ye, karakter tasarımları Artland'den Haruhiko Mikimoto'ya ait. Projenin ilk adı "Battle City Megaload"du; şehir taşıyan bir gemiyi ve eve dönüşün uzun yolunu aynı anda çağrıştıran bir söz oyunuydu. Sonradan katılan sponsor Big West'in yöneticisi bir Shakespeare hayranıydı ve gemiye "Macbeth" adını vermek istedi. Uzlaşma, Japoncada Macbeth'e benzer okunan "Macross" adı oldu.

Kawamori ve senarist Hiroshi Ōnogi, üniversite yıllarında bir Mobile Suit Gundam hayran kulübü kurmuştu ve Macross gelişimi sırasında birçok yönden Gundam'dan esinlendi. Japonca seslendirme kadrosunda Arihiro Hase, Mari Iijima ve Mika Doi yer alıyor. Mari Iijima, Minmay rolüyle anime tarihinin ilk "idol" karakterlerinden birine ses verdi ve bir gecede ünlü olarak müzik kariyerine başladı.

Bilim ne diyor?

Macross'un hikâyesi, uzay yolculuğunun en temel engeline dayanıyor: mesafe. Dizide fold sürücüsü gemiyi bir anda Güneş Sistemi'nin kıyısına fırlatıyor ve mürettebat, sıçrama sistemi bozulunca aynı yolu normal itkiyle geri dönmek zorunda kalıyor. Gerçekte bu mesafeler son derece büyük. NASA'nın 1977'de fırlatılan Voyager 1 sondası, Güneş'in etkisindeki bölgenin sınırını, yani heliopozu ancak Ağustos 2012'de, yola çıkışından 35 yıl sonra geçerek yıldızlararası uzaya ulaşabildi. İnsan yapımı hiçbir araç bu yolu daha kısa sürede kat etmedi.

Einstein'ın görelilik kuramına göre hiçbir cisim ışık hızını aşamaz; bu yüzden Macross'taki fold sistemi, bilimkurgunun "uzayı bükerek kısa yoldan gitme" fikrinin bir örneği. Fizikçiler bu tür kestirmeleri kuramsal olarak tartışsa da gerçekleştirmek için bilinmeyen türden enerji ve madde gerekiyor. Dizinin daha gerçekçi yanı ise başka bir şey: Gemide koca bir şehrin yaşaması, yani kapalı bir yaşam alanının sürekliliği. Uzun yolculuklarda suyun ve havanın geri kazanılması NASA'nın bugün de üzerinde çalıştığı bir konu; Uluslararası Uzay İstasyonu'nun yaşam destek sistemi, mürettebatın getirdiği suyun yaklaşık yüzde 98'ini geri kazanma hedefine ulaştı.

Etkisi

Anime ansiklopedisinin yazarları Jonathan Clements ve Helen McCarthy, Macross'u "anime bilimkurgusunun sarsılmaz üç sütunundan biri" olarak tanımlıyor ve şarkılar, savaşan robot-uçaklar ve gergin ilişkilerden oluşan formülün öncüsü sayıyor. Dizi, araç ile savaş robotu arasında dönüşebilen makineler fikrini yaygınlaştırdı; Kawamori daha sonra 1986 yapımı Transformers için de dönüşen robotlar tasarladı.

Japonya'da diziyi 1984 yapımı Macross: Do You Remember Love? filmi ile Macross Plus, Macross 7, Macross Frontier ve Macross Delta gibi devam yapımları izledi. Kuzey Amerika'da ise Harmony Gold, diziyi 1985'te başka iki animeyle birleştirerek Robotech adıyla yayımladı. Bu uyarlama, yaratıcıların adını anmadığı ve yıllarca süren hak davalarına yol açtığı için tartışmalı olsa da Batı'da anime ilgisini büyüten yapımlardan biri oldu. Hyper dergisi 1996'da The Macross Saga bölümüne 10 üzerinden 10 puan verdi.

Neden izlemeli?

Macross, savaş dizisi ile müzikli romantik dramın hiç beklenmedik bir karışımı. Uzaylıların insan kültürüyle, özellikle de şarkılarla tanışması hikâyenin en özgün fikri. Animasyonu yaşını belli etse de seksenlerin anime estetiğini ve sonraki pek çok mecha yapımını etkileyen fikirleri ilk elden görmek için iyi bir başlangıç.

Kısaca

• Yıl: 1982-1983
• Yönetmen: Noboru Ishiguro
• Yapım: Tatsunoko Production, Studio Nue
• Bölüm: 36
• Seslendirme: Arihiro Hase, Mari Iijima, Mika Doi